Parli aquí dels Caldriáque e dels Sepoiriáfar !

            Es pas lo primièr còp que me fau l’avocat de l’Universitat Occitana d’Estiu, mas i vau tornar qu’aquel recampament occitan estival o se merita plan. Del 3 al 6 de julhet d’ongan se debanèt a Nimes, a l’Ostal diocesan e dins un encastre remirable de solombrada e de verdum, la quaranta novena UOE. Es un eveniment que ven en complement dels Rescontres de Provença, de l’Escòla Occitana d’Estiu de Vilanòva d’Òlt e de l’Universitat occitana de La Guèpia. La particularitat de l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes es que son programa, en defòra dels concèrts totjorn plan causits, es basat quasi exclusivament sus de conferéncias. Dempuèi sa fondacion dins las annadas 1970, i a totjorn quicòm d’apréner a l’UOE. Es l’endrech mannat ont l’occitanisme, dins totas sas facietas, fa lo punt sus sas avançadas. Totes los domènis de l’activitat umana s’i espepisson amb la preséncia d’intervenents de primièr òrdre. Es un moment ont l’occitanisme se recampa per far lo bilanç de son accion e ensajar de soscar a son evenidor. Se l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes existissiá pas, d’unes mancarián pas de dire que la caldriá inventat. Parli aquí dels Caldriáque e dels Sepoiriáfar. L’an que ven se va festejar son cinquanten anniversari e los occitanistas contunhan de botinhar aquela iniciativa de las requistas. Devi dire que compreni pas totjorn los occitanistas que sabon pas totjorn se servir dels apleches que pr’aquò son estats capables de crear e que d’unes valents se descarcavelan a far viure.

            Ongan, coma de costuma, èri a Nimes per son UOE. Lo dissabte 5 de julhet de 2025 èra programada una taula redonda que portava lo títol de « Lo contenciós entre l’Estat francés e las comunas usitant la lenga regionala ». La persona que menava la discutida èra Yassin Jarmouni, sòci del collègi d’avocats de Nimes. Una persona que parla un occitan perfièch. Participavan tanben Pere Manzanares, conse-adjunt a la catalanitat d’Elna e Matèu Pons-Sarradeil, el tanben avocat mas al collègi de Perpinhan. Aqueles dos darrièrs s’exprimissent en catalan, plan solide.

            Lo primièr a intervenir foguèt Pere Manzanares que presentèt la situacion del combat judiciari que mena la municipalitat d’Elna per far admetre la libertat pels elegits de la comuna de se poder exprimir en catalan al moment de las sesilhas del Conselh municipal. Faguèt remarcar condreitament qu’es una vergonha qu’en Euròpa, encara a l’ora d’ara, de ciutadans e d’elegits ajan totjorn pas aquela libertat elementària de se poder exprimir dins la lenga del país. Remembrèt un còp mai qu’èra pas question d’impausar lo catalan a l’ensemble dels sòcis del Conselh municipal, mas de balhar als qu’o desiran la possibilitat d’o far. De notar que dins aquel combat per la dignitat de nòstras lengas Elna es estada rejoncha per Els Banys, Portvendres, Tarerac e Sant Andreu de Sureda.

            Sus la tribuna, Pere Manzanares expliquèt que per la comuna d’Elna aquela accion èra un acte politic fòrt per la defensa e la normalisacion sociala de la lenga del país. Remembrèt que dins sa vila i a una filièra bilingüa dins las escòlas e que lo municipi fa tot çò que pòt per rendre vesedora la lenga catalana dins l’espaci public. Lo conse, Nicolas Garcia, e la majoritat del Conselh municipal pensan qu’es de la responsabilitat de la comuna de menar una politica lingüistica que mete endavant la lenga del país. Es una question evidenta de democracia e de justícia que de luchar contra la discriminacion lingüistica sistemica impausada per l’Estat francés.

            La comuna d’Elna mena mai d’una accion de front. Ajuda sas associacions catalanistas en las subvencionant lo melhor que pòt, paga un cors de catalan als adultes qu’o desiran e, entre maitas causas la comuna es afrairada a una comuna de Catalonha-Sud. Aquel afrairament permet d’escambis intercatalans permanents.

            Matèu Pons-Sarradeil es l’avocat de las comunas nòrd-catalanas qu’an engatjat l’espròva de fòrça judiciaria amb l’Estat francés. Aprèp aver perdut davant lo tribunal administratiu de Montpelhièr, puèi en apelacion a Tolosa, la denóncia es ara dins las mans del Conselh d’Estat. Mas mèstre Pons-Sarradeil, d’experiéncia crenta qu’un còp mai aquela juridiccion s’angue amagar darrèr lo tèxte de la Constitucion e notadament de son article 2 que ditz « La lenga de la Republica es lo francés. L’emblèma nacional es lo drapèu tricolòr blau, blanc e roge. L’imne nacional es « La Marselhesa ». La devisa de la Republica es « Libertat, Egalitat, Fraternitat ». L’avocat perpinhanés insistiguèt sul fach que pels constitucionalistas, pels personals politics e judiciaris en general aquel article 2 de la Constitucion pren lo dessús e anienta completament l’article 75.1 que ditz « Las lengas regionalas apartenon al patrimòni de França ». Per mèstre Pons-Sarradeil aquel article es una ondradura sens efècte que juridicament servirà pas jamai a res, e subretot pas a reconéisser l’oficialisacion de las lengas autras que lo francés. Es la granda vergonha de la dictatura lingüistica francesa.

            Per quant a una eventuala sasina de la Cort Europèa dels Dreches Umans, a Estrasborg, l’avocat dels municipis Nòrd-catalans es pessimista. Crei pas qu’aquesta juridiccion metèsse França en demòra de respectar los dreches lingüistics de sos ciutadans. Dreches, tornem o remembrar, garantits per totes las convencions internacionalas de defensa dels dreches umans.

            Aquela taula redonda « Lo contenciós entre l’Estat francés e las comunas usitant la lenga regionala » n’èra una demest plan d’autras. Totas, tras qu’interessantas, permeton de far lo punt suls combats que menam totes. Es la rason per la quala l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes s’amerita cada estiu lo bestorn.

            La question que fa remontar aquela prestacion dels Catalans es la seguenta : Perqué fins ara cap de municipalitat occitana a pas entamenat aquel combat per la reconeissença oficiala de la lenga nòstra dins las collectivitats publicas ? La responsa es evidenta : es perqué, nosaus occitanistas, sèm certanament pas pro dinamics, mas subretot pas pro politicament formats.

A ! S’aviam una Universitat occitana d’estiu…

          Sèrgi Viaule