« Sotto la luna » de Reinat Tascano

            De Reinat Toscano, pas que per son patronim s’endevina -mas res es pas segur- qu’es de descendéncia italiana. Ademai es estat professor d’italian. Aquò per dire que se l’italian non es estada sa lenga mairala o pairala, pasmens aquesta lenga sembla pas jamai aver agut de secret per el. Amb l’occitan es certanament la lenga que parla lo mai, e lo mai plan. Mentretant, maneja tanben lo francés. Es la rason per la quala aqueles seissanta-sièis sonets escriches en italian son estats adaptats per lor autor d’abòrd en occitan, puèi en francés. Fa gaug de véser atal un autor joglar tant aisidament amb tres lengas. Es una particularitat dels autors occitans que sovent son poliglòtas e per lo mens, a causa de las condicions nefastas que nos son impausadas, al mens bilingües.

            Reinat Toscano es un escrivan polivalent e fòrça productiu. Es conegut per èsser, de segur, lo poèta inspirat que sabèm, mas tanben per èsser un prosator tras qu’imaginatiu. Entre milanta causas es presat per sos nombroses romans policièrs. D’efièch, es lo paire del policièr Matieu Sampeyre. Un policièr niçard aluserpit (sonque quand ne vira) que paréis dins mantunas aventuras publicadas que ne podèm citar al mens tres de memòria : « Matieu Sampeyre fa l’actor », « Sudanha per lo sudari » e « Una setmana ordinària ». Coma se pòt véser, la paleta literària de Reinat Toscano es tras que mirgalhada.

            Aqueste recuèlh « Sotto la luna / Sota la luna / Sous la lune » repren los 34 sonets ja publicats dins « Cant nuechenc » mentre que s’i n’apond 32 de mai recents, totes parièrament dedicats a la nuèit e a sos mistèris.

            Fa temps que m’èra pas arribat de legir de sonets. Coma cadun sap, son pèças poeticas de dos quatrins de las rimas entrebescadas e de dos tercets a la composicion reglada coma de papièrs de musica. Son pauques los poètas que s’adonan a l’ora d’ara a n’aquela mena de divertiment literari. Se poiriá plan que Reinat Toscano foguèsse plan isolat a obrar sus aquel registre. Cada gost es de natura e ne cal per totes, mas o devi confessar : lo sonnet es pas çò que presi lo mai dins la creacion poetica. Anirai pas fins a dire que lo genre fa un pauc vielhachon, mas ai pas jamai vertadièrament mordit a l’inquet del sonet.

            Per fargar un sonnet cal aver la rima metronomica. La cal anar cercar e l’ajustar al demai de la construccion per que s’endevengan a plec. Es un exercici perilhós que demanda fòrça paciéncia e aver un viralenga que fonccione remirablament plan. Es un trabalh creatiu de longa estirada. Cal saber poder claure d’èime dins los mots emplegats. Tantas causas que Reinat Toscano sap far remirablament.

            Cossí ieu poiriái jutjar de la resulta d’aquesta garba de sonnets alara que mestregi pas pro plan la lenga italiana ? De fach, ai pas pogut me fisar pas qu’a l’adaptacion occitana que ne faguèt l’autor. Me soi gaire clinat -per dire pas brica- sus l’adaptacion francesa que per ieu m’interessa ges la lenga del racista Jules Ferry. Per contra, a far d’anar e tornar entre l’original italian e l’adaptacion occitana, pas besonh d’èsser un especialista de la lenga de Dante per se mainar del trabalh complit per Reinat Toscano per alestir sa version occitana. Lo copiar-pegar en poesia èssent impossible es a una vertadièra reescritura que s’es atelat l’autor. Imagini lo temps consacrat a n’aquesta gasanha menimosa.

            Çò pus extraordinari es que Reinat Toscano es demorat de cap en cima dins lo tèma que s’es impausat. A saber la nuèit ; sos anars, sa prigondor e sos mistèris. Una constrencha de mai qu’a sabut sublimar amb una sensibilitat subrebèla e sovent inesperada. Cal aver los mots a flor de rafinament per capitar una tala escomesa. L’autor nos ofrís la nuèit dins totes sos estats :

La nuèch alarga son dòu assassin,

Ansiós manteu e silenci de mòrt

Onte mon còr s’endeven desirós

De metre fin a-n-un destin parier.

            Aquò’s per balhar pas qu’un quatrin d’un dels seissanta-sièis sonets que clau lo recuèlh. Cadun pòrta sa carga poetica e totes carrejan lors armonicas pròprias. Ne soi quitament a me demandar quina es la part de memòria trobadorenca que se tròba dins cadun d’eles. D’efièch, doblidi pas que Reinat Toscano es un amator esclairat de la poesia dels trobadors. Disi plan « amator esclairat » per aver pas a emplegar lo mot de « especialista », plan tròp tecnic per parlar e qualificar la poesia.

            Reinat Toscano es un escrivan màger de la literatura occitana contemporanèa. Benlèu lo pus imaginatiu poèta provençal dempuèi Sèrgi Bèc. Contra vent e subèrna, mas subretot contra la critica que se voldriá oficiala, teni a plànher qu’aquel autor siá pas pro remarcat, nimai lausenjat, per sas creacions.

                  Pèire Rabasse

            « Sotto la luna » de Reinat Tascano. Edicions « Auba novèla ». Despaus legal : segond trimèstre de 2025. 138 paginas.

http://toscanoreinat.chez-alice.fr/aubanovela.pdf