« Del sulhet lo dardalh » de Franc Bardòu

    Un còp èra dins la literatura occitana se fasiá e se publicava mai que mai de poesias. A partir de las annadas setanta del sègle passat lo vent cambièt de direccion. La pròsa prenguèt lo dessús. A tal punt que dempuèi la debuta d'aqueste millenari, se publica gaireben pas mai de poesia. Me fa gaug de pensar que l’una empacha l’autra e que d’ara enlà contunharem de publicar de recuèlhs de poesia sens doblidar la pròsa. Avèm besonh de las doas cambas per poder caminar drech e sens trabucar.
    Avèm un poèta en Occitania que, çò me sembla, se’n parla pas pro. Franc Bardòu nasquèt a Tolosa en 1965 e a ja darrèr el una longa carrièra d’escrivan. Publiquèt dins lo passat qualques òbras en pròsa, mas ara fa de temps que se consacra pas mai qu’a la poesia. Es un autor prolific. A ja publicat un quarantenat de recuèlhs. D’aqueste punt de vista es un fenomèn dins la literatura nòstra. Pensi que d'aqueste costat deten lo recòrd mondial de la produccion poetica en lenga nòstra.
    Avèm costuma de dire que tota persona sensibla a la beutat es una poetessa o un poèta. Rai, e tan melhor se tota persona es poetessa. Mas dins aquel domèni coma dins plan maites i a de grases. En poesia l’art consistís a saber tranmetre sa pròpria sensibilitat, sas pròprias emocions per las propausar als autres. Qu’eles, plan solide, ne faràn çò que vòlon o çò que pòdon. Es aquí que tot se complica pel poèta. Ja, cal aver consciéncia d’un estat d’èime capable d’èsser transmes. Alavetz, d’aqueste punt de vista se pòt dire que la poesia es una aventura umana. Cada còp que s’azarda quicòm endacòm, que trevam lo domèni de l’incertesa, dintram dins lo domèni de l’aventura. L’artista, quin que foguèsse son mejan d’expression, es un vertadièr aventurièr. Una aventura ont a pas res a pèrdre, mas tot a ganhar. A tot a ganhar a vóler compartir la beutat dels mots dins una gimnastica del Gai Saber. Al poèta, son las fòrças armonicas de la vida que lo butan a apertierar qualques frasas per las far cantar a l’aurelha de qual las sap escotar. Lo poèta es poèta per natura. Lo poèta se fabrica pas, se revèla. Se lo poèta s’estona pas el-meteis, i a pauc d’astre que capite a  embelinar son propdan. Èsser poèta es pas un mestièr, es un estat, d’unes diràn, una vocacion.
    Se dintra pas en poesia coma se dintrariá en religion. Encara que, la fe es tanben una flaira que ven de sabèm pas ont. Amb la diferéncia que la poesia es immacablament un estat gaujós, un estat urós. Un poèta tormentat, aquò existís pas : seriá puslèu un depressiu qu’escriu per apasimar sas tensions intèrnas. Non ! Lo poèta se daissa embelinar pel fachin de las vidas talas coma las pòt traversar, e doncas agachar. Un poèma es un envam de beutat e de generositat getat a l’azard Baltazar cap los quatre vents de l’umanitat.
    Los moments pòdon èsser mai o mens sublims. Atal va la vida que los instants de felicitat e de magia son pas permanents. Sèm pas de longa portats pels corrents alègres de l’extasi. Es certanament per aquela rason que la poesia es tan preciosa e tan rara. Los melhors poèmas son los que son pas estat escriches e qu’o seràn pas jamai. La poesia es efemèra, passadissa e evanescenta. Emai quand es escricha, un còp legit lo poèma torna tot nòu per una lectura novèla que probablament serà diferenta de la precedenta. La poesia es pertot e de tot temps, de totes los temps. La cal prene amb golardisa quand passa a portada. I pòt pas aver de vida sens poesia. Es la rason per la quala d’unes arriban a l’adomergir, quitament en preson. La poesia se pòt pas, de cap de biais, embarrar.
    Totas aquelas reflexions, que valon çò que valon e benlèu pas grand causa, me son vengudas en legissent « Del sulhet lo dardalh », un dels darrièrs recuèlhs publicats per Franc Bardòu. Aqueste obratge es un condensat de bonaür blos per lo que presa se daissar emportar per d’unes univèrses meravilhoses sorgits d’esperits enlusits.
    De totjorn Franc Bardòu, tot essent escrivan es estat fotograf. E quin fotograf ! Es, çò me sembla e del pauc que coneissi son òbra fotografica, l’especialista del negre e blanc. Es aquela mena d’expression que ieu presi lo mai dins lo domèni de la fotografia. Amb aquel recuèlh, pòdi afortir que los amators son servits. Cadun dels cent poèmas a sa fotografia. Es un plaser indicible de virar las paginas del recuèlh. A drecha lo tèxte e a esquèrra l’imatge. Cossí dire tota la poesia que caduna d’aquestas fotografias conten ? Es certanament impossible amb mos paures mots. Cada fotografia de Franc Bardòu se deu viure. M’es arribat de demorar mai d’un quart d’ora davant certanas. Caduna es un contiment d’abstraccions reveladas. Son dins las nívols d’aqueles imatges de Franc Bardòu que clau tota la gràcia e lo mistèri del monde. Quina idèa mannada qu’agèron las edicions Tròba Vox de publicar aquel recuèlh poetico-fotografic, o fotografico-poetic, coma vos agradarà. Cada fòto es un poèma, cada poèma es una fòto. Amb lo meteis engèni Franc Bardòu jòga sus los dos registres.
    Soi estat encantat per aqueste recuèlh e recomandi a totòm d’anar far una virada sus lo sitenet de las edicions Tròba Vox e de far son mercat. Es un concentrat de caps-d’òbra.

    Pèire Rabasse

    « Del sulhet lo dardalh » de Franc Bardòu. Edicions Tròba Vox. Colleccion « Poesia occitana » N° 60. Despaus legal : 2024. 200 paginas.