« Gràcias » de Miquèu Miniussi

            De Miquèu Miniussi (1956 – 1992), mòrt tròp jove, avèm mai que mai d’obratges que foguèron publicats post-mortem. Aquò’s l’associacion « Los amics de Miquèu Miniussi » que se trachèt de publicat sos inedits. De notar que malurosament aquela quita associacion ven de se dissòlvre per manca de relèva e que doncas las òbras d’aquel grand escrivan van venir de mal trobar. Aquò’s la malastrada dels escrivans occitans d’èsser mal difusats, tant de lor vivent coma aprèp èsser passats al-delà. Rai !

            Lo tèxte primièr d’aqueste recuèlh titolat d’un biais trobadorenc « Vida e razó » es una tras que longa evocacion de tròces de vida, o benlèu de tròces de sovenirs. Sovenirs interpretats a la mòda de l'autor. Coma totjorn amb Miquèu Miniussi nos passejam dins son intimitat. A lo legir, sabèm pas jamai -o gaireben jamai- se parla d’el o d’un qualqu’un qu’auriá pogut èsser el. Nos empòrta dins las nèblas de sos possibles los mai inesperats e inversemblables. Totjorn amb un aire de dos aires, es sempre entre doas pòrtas, entre dos viatges. Se pòt pas dire que Miquèu Miniussi, dins sos tèxtes, sap pas ont demòra. Seriá pus just de dire que demòra pertot a l’encòp ont sos passes lo portèron. Es atal que se passa dins l’univèrs literari de Miquèu Miniussi. Lo legeire travèrsa los vèls que l’autor a plan volgut téisser de sos mots e de sas frasas entrebescats.

            Cal pas anar quèrre dins l’escritura de Miquèu Miniussi una racionalitat quina que foguèsse. Quitament pas una mendre linearilitat. Tot raja a tot astre, bon astre. Nos cal prene son escritura coma el pren en carga sa vida pròpria. L’inspiracion li ven coma dins de previsions meteorologicas, a tustas e a bustas, segon la direccion que pren son èime a un moment donat. Benlèu qu’a son prepaus se poiriá parlar d’estats d’anma, de sentisses fugidisses. Tal qu’en çò dels grands escrivans, son escritura basta per ela-meteissa. A pas besonh de quicòm mai per existir. Existís unicament per la poesia que carreja e las emocions que s’enairan d’aquela estetica. La literatura de Miquèu Miniussi es als antipòdes de la pròsa realista.

            Dins aquel obratge, Miquèu Miniussi conta mai que mai sos rescontres e especialament sos rescontres amoroses. A còps, avèm la sentida d’èsser tornats en plen periòde del romantisme. A lo legir avèm l’impression que son òbra tota vira unicament a l’entorn de son embonilh. Aquò’s vertat per aquel libre, mas o es tanben de sos precedents e sos seguents. Sovent nos embarca dins sas preocupacions relacionalas amb tot un fais de personas crosadas per carrièras o tanplan amb sos « amics de carn » de longa temporada. Cadun de sos rescontres es una interrogacion novèla per Miquèu Miniussi. E quand o meti « interrogacion » al singular soi luènh del compte. De fach, per el una persona es un continent a descobrir dins sos mendres detalhs e recantons. Per cada rescontre se lança dins una vertadièra autopsia de sa relacion novèla, emai aquesta foguèsse passadissa e efemèra. Nos fa cabussar dins l’alquimia de l’amor. Per nòstre bonaür tomba pas jamai dins la trapèla de la psicanalisi de quatre sòus. Es pas tant lo cossí del rescontre que l’interessa, mas puslèu lo perqué. Perqué el e perqué a n’aquel endrech a n’aquel moment ? Sus aquelas questions, fin finala existencialas, es capable de ne far de carretadas. Çò qu’analisa espontanèament dins son escritura es l’incertesa, o puslèu l’inesperat de l’atraccion d’un èsser uman per un autre. Sa crenta es la perennitat potenciala del bonaür. Tota son òbra sembla virar a l’entorn d’aquò.

            Mas i a l’objecte de l’escritura e l’escritura ela-meteissa. Per Miquèu Miniussi se diriá que l’escritura es un exutòri vital. Es coma se li permetiá de se desbondar, de delargar de tensions intèrnas que lo secutan. Es benlèu la rason per la quala se pròsa pareis, a còps, cargada de malaises. Son escritura es a l’encòp rica e linda. Raja coma l’aiga de vida qu’es totjorn, en çò de Miquèu Miniussi, d’aiga ardenta.

            Aqueles tèxtes an quaranta cinc ans, mas son tan frescs coma s’èran estats escriches ièr de matin. Los dires, los pensars, los sentits e subretot las interpretacions e especulacions de Miquèu Miniussi son intemporals. Rason de mai per se tornar clinar sus l’actualitat literariá d’un dels nòstres melhors autors. D’ont mai que fa una lenga quasi estandard, una lenga modernissima que balha esperança dins una Occitània descomplexada, cada jorn mai conscienta d’ela-meteissa.

            Se pòt pas acabar de parlar d’aquel obratge sens evocar sa presentacion materiala. Coma ja precisat, es estat editat per l’associacion « Los amics de Miquèu Miniussi » qu’es ela que publiquèt la màger part de sos libres. A cada còp an fach un esfòrç per propausar quicòm que se tenga. Ne vòli per pròva, entre maitas causas, la causida del papièr. Es totjorn un papièr de granda qualitat que lo legeire a plaser a manejar. La mesa en pagina es parivament plan alestida. Es clara e los caractèris d’imprimariá tras que lisibles. La lenga es sonhada e se vei que los correctors an degut far un trabalh menimós e de tria. Ai pas sabut trobar dins aquel volum la mendre incongruitat, la mendre cauquilha, la mendre dèca. D’aquel punt de vista devèm mercejar Stéphane Lombardo e Xavièr Bach qu’an alestit remirablament aquela edicion.

            Aqueste obratge val tanben per sas illustrations. Es una constanta en çò dels Amics de Miquèu Miniussi de totjorn propausar d’obratges acompanhats d’òbras plasticas. Aqueste còp las illustracions son d’Isabèla Viennois. D’ela, aprenèm qu’es estada formada en arquitectura d’interior. Mas es totjorn estada pintra. Aquela plasticiana a un biais plan personal per emplenar son quadre. Sas figuras geometricas jogan amb las prigondors. O fan talament plan que, qualques còps, nos empòrtan fins a l’infinit o balhan l’illusion de l’infinit, un pauc coma lo temps dins las òbras de Miquèu Miniussi. L’engimbradura de l’espaci es una causa dins los tablèus d’Isabèla Viennois, e las colors de sas figuras n’es una autra. Son contrastadas sens èsser despariadas. Son vivas sens èsser agressivas. Aquelas reproduccions fotograficas de tablèus venon ponctuar una lectura pas totjorn simpla d’un autor d’una riquesa espectaclosa. Lo parallèl entre los dos artistas en benvengut. S’armonizan e se completan a l’encòp. En un mot, s’endevenon a plec pel grand plaser de lo qu’aurà l’èime d’agantar aquel libre.

            Pèire Rabasse

            « Gràcias » de Miquèu Miniussi. Edicions « Los amics de Miquèu Miniussi ». Acabat d’estampar al mes de setembre de 2015. 130 paginas.

https://www.espaci-occitan.com/botiga/en/literature/2276-gracias-non-deo-michel-miniussi-9782950951961.html