Cristiana Felscherinow conta sa miserabla vida

            « Ieu, Cristiana F., tretze ans, drogada, prostituïda » es un libre ja vièlh. Es estat publicat pel primièr còp en alemand en 1978. Lo libre es estat escrich pels jornalistas Kai Hermann e Horst Rieck jos la dictada de Cristiana Felscherinow que i conta sa miserabla vida. Nos calguèt esperar 47 ans, tant val dire mièg sègle, abans que l’obratge foguèsse tradusit en occitan. Atal ne va de nòstra condicion de ciutadan d’un pòble ferotjament combatut per un imperialisme despietadós. Mas es pas jamai tròp tard per plan far e tant val aver aquel libre tardièrament que non pas jamai. D’aquò ne sèm deveires a Miquèl Frejabisa per la traduccion e a Eric Chaplain per l’edicion. Dos valents als quals l’escrich occitan lor deu una brava capelada.

            Lo libre comença per una descripcion ponhenta de la misèria sociala e psiquica dins una familha alemanda demorant dins un barri de Berlin. Alavetz, tre la debuta, tre las primièras paginas, cabussam dins misèria e patiràs. Çò que truca e còrferís lo mai son las scènas descrichas d’aqueste microcòsme familial : òme bandòrla que tusta son esposa e sos enfants ; que terrorisa sa familha tota. Una misèria malurosament intemporala e universala. Se passava ja la meteissa causa a l’Edat Mejana e aquò jos totas las latituds. Per una part de l’umanitat res sembla pas cambiar jol solelh. Dins l’Antiquitat d’enfants patissián, patissián encara dins las annadas setanta del sègle passat, e balhariái ma lenga a copar que d’uèi encara n’i a que patisson. Per çò qu’es de çò que ne serà deman, cal esperar qu’aquela calamitat siá pas mai qu’un subjècte literari.

Ça que la, çò que m’estona es que lo traductor d’aquesta version occitana aja pas servat lo títol en alemand « Wir Kinder vom Bahnhof Zoo » çò qu’auriá fach en occitan « Nautres, los enfants de l’estacion Zòo » puslèu que « Ieu, Cristina F. 13ans, drogada, prostituïda » qu’es mot per mot lo títol de la version francesa. Perqué aver pas servat lo títol original ? Per çò que de parlar de dròga e de prostitucion aquò va far vendre ? S’aquò n’èra la rason, o planhiriái. Se los Alemands son pas tombats dins aquel travèrs bassament comercial, perqué nosaus Occitans i tombariam ? Per seguir e degaunhar un còp mai l’exemple deplorable dels Franceses ? O vòli pas creire. Pensi e espèri que traductor e editor, als quals fau fisança, devon aver una autra explica que soi incapable de vos balhar per la conéisser pas a l’ora ont escrivi aquelas regas.

            Se i a, a ne dobtar pas, de predisposicions socialas per una persona de càser dins la dependéncia a la dròga, pasmens ne va d’aquela substància quasi diabolica coma del demai : per suspresa pòt agantar qual que siá, o pauc se’n manca. De gojatas coma Cristiana dins son quiti barri d’ostalicis nauts, n’i aviá certanament de centenats e pr’aquò totas an pas malament cabussat dins aquela petega sornaruda. Es un pauc la reflexion que se pòt far lo legeire en tampant lo libre. Autre sentiment del legeire quand n’arriba a la darrièra pagina de l’obratge, es lo del solaç. Lo solaç d’aver agut l’astre de càser pas dins aquela malediccion. Aquò, tant mai s’es de la meteissa generacion que la victima d’aquela funèsta aventura de vida. Pasmens, çò regaudissent es de saber que, nimai per aver milanta còps escapat a la mòrt, Cristiana es encara en vida en 2025. Coma qué, res es pas jamai definitiu per la o lo que sap luchar.

            Aquel obratge es lo raconte d’una davalada als infèrns per una gojata de 13 ans. Es tanben lo constat que las societats occidentalas, malgrat lor desvolopament tecnologic avançat e tanben, malgrat tot, lors avançadas socialas, son ça que la malautas e an lors falhas. Cal ben dire, e es malurós, qu’una societat umana, quina que foguèsse son organizacion politica a totjorn sos daissats per compte. Que foguèsse per de rasons estructuralas e sistemicas o que foguèsse mai prosaïcament per de rasons psiquicas individualas, i a totjorn qualques cases socials dins tota societat umana.

            Dins aqueste libre se tracha del testimoniatge ponhent d’un d’aqueles cases. Lo cas d’una dròlla de parents divorciats que se retròba amb un pairastre mai o mens aculhent e una maire obligada de trabalhar fòrça per poder far bolhir la sopa. La resulta de tot aquò es qu’a 12 ans se retròba plan sola e que se deu en partida despatolhar soleta per menar sa barca. Aquel libre testimoniatge fa, se n’èra encara de besonh, la demostracion que las dificultats materialas dins un fogal an de consequéncias sus l’educacion dels enfants e que qualques còps aquelas consequéncias son irreversiblas. Es un viatge dins la misèria dels barris populars ont la pauretat se conjuga amb la decadéncia morala deguda a l’usatge de las drògas e de l’alcoolisme, dos flagèls de nòstras societats occidentalas incapablas d’arrestar los fluxes de drògas. Unas societats incapablas de protegir lor pròpria joventut. Degun m’empacharà pas de pensar que l’eradicacion del trafèc de dròga es res mai qu’una question de volontat politica. Mas al nom de la benpensança desplaçada e desviada de qualques uns son condemnats en Euròpa de centenats de milierats de joves que tomban dins la dependéncia de las drògas. Dins d’unes cases i demòran fins a una mòrt prematurada. A creire que los governaments d’unes paises occidentals s’estiman mai enclaure una part de sa joventut dins las presons de las dependéncias narcoticas que non pas embarrar los criminals entre las quatre muralhas d’una bona preson de pèira. Quand de temps aquò va durar ? Lo libre aqueste a gaireben 50 ans, mas lo testimoniatge escrich a l’epòca se poiriá tornamai escriure d’uèi a la virgula prèp.

            Las victimas del narcotrafegaires las nos cal escotar. Es certanament la rason per la quala cal legir aquel testimoniatge. L’exemple de l’infèrn viscut per aquela enfant n’es un demest plan maites. Lo pièger es que las causas cambian pas, Malgrat que las decennias se debanen a pertièra. Plan solide qu’aqueste testimoniatge d’una victima aboriva de l’eroïna es patetic. Mas lo testimoniatge benlèu lo mai esmovent es lo de la maire de Cristiana. Aquela femna, en bona maire per sa dròlla, aurà tot temptat per protegir sa pichona. Mas al final faguèt pas grand causa d’eficaç talament èra desprovesida de cara a una tala situacion. De longa demandèt ajuda, mas las quitas autoritats sanitàrias, socialas e policièras èran tan desprovesidas coma ela. Aquela paura femna aviá paur per sa dròlla qu’a Berlin a n’aquela epòca morissián de desenats de fissaires d’eroïna cada an. La dròga es una calamitat sens nom. Pas solament per las personas dependentas, mas tanben per lor familha. Quand se « tomba » dins la dròga, es plan malaisit de se tornar « levar ».

            A despart de qualques confusions e aproximacions semanticas gaire nombrosas e, a còps, de causidas lexicalas estranhas, lo tèxte occitan de Miquèl Frejabisa se ten. I a, ça que la, çò que me pareis èsser de dècas de sintaxi. Ne balhi un exemple : « aquela dròlla me los a panats », ieu auriái escrich « aquela dròlla los m’a panats ». Malgrat qualques errors que son pas que parpèlas d’agaça, l’ensemble del tèxte se legís amb plaser. Miquèl Frejabisa fa un occitan de plan bona tenguda.

              Pèire Rabasse

            « Ieu, Cristiana F. 13ans, drogada, prostituïda » de Kai Hermann e Horst Rieck jos la dictada de Cristiana Felscherinow. Tradusit de l’alemand per Miquèl Frejabisa. Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir en febrièr de 2025. 205 paginas.