« Flora illustrada de la mar al mont » de Josiana Ubaud

            Nimai per l’ostracisme mediatic que ne patís la cultura occitana sus son airal geografic pròpri, de mercé la tenacitat de qualques militants, contunham d’aver d’ostals d’edicion que fan un trabalh remirable. Cal aver de fe per contunhar d’editar en lenga occitana en 2025 e, per miracle, nos demòra encara de femnas e d’òmes per escriure e publicar dins la lenga dels trobadors. Cada publicacion novèla, en meteis temps qu’es un present que fasèm a l’umanitat, es tanben un palm de nas que fasèm a nòstres opressors. Cada libre publicat en occitan es un acte de vida. L’acte de coratge e de resisténcia d’un pòble, d’una nacion que vòl viure. Atal ven de paréisser en debuta d’annada un libre novèl de Josiana Ubaud a las edicions Letras d’Òc. Aqueste a per títol « Flòra illustrada, de la mar al mont ».

Josiana Ubaud es una de las raras scientificas occitanofònas qu’avèm. Es una trabalhaira tras que valenta. Es pas possible aicí de balhar sa bibliografia exaustiva talament es longa. Pasmens, me pòdi pas empachar de citar dos obratges que son primordials per l’anar de la cultura nòstra. Primièrament son « Diccionari scientific » publicat en 2014 e son famós e vengut indispensable « Diccionari ortografic, gramatical e morfologic de l’occitan » publicat dins sa version augmentada en 2022 a las edicions Vent Terral.

En mai d’èsser occitanista e feminista, Josiana Ubaud es tanben lingüista e etnobotanista, entre maitas causas. Es una sabenta polivalenta e dinamica. Una femna que desvolopa una energia espectaclosa al servici de las sciencias e de sos amics. Un personatge excepcional e luminós que participa a l’illustracion de la cultura nòstra.

Josiana Ubaud assegura sens relambi sortidas botanicas de terren, conferéncias, emissions de ràdios e de television quand ne vira, mas ne vira pas sovent que, malurosament, las cadenas de television son mestrejadas pels detractors de l’occitan. Fa d’animacions escolaras mas tanben de formacions per los ensenhaires. Es una militanta multicartas. Vòl, nos ensenha una ficha biografica, « reactivar la cultura naturalista occitana pròpria a un territòri d’una riquesa botanica exepcionala ». Emai i capita del melhor biais que se poguèsse.

Ne vòli per pròva aqueste libre de flòra que permet a tot un cadun de poder reconéisser las plantas mai comunas de la broa de mar fins a la montanha. Son aquí 460 plantas que son repertoriadas e que son subretot illustradas per 600 fòtografias en color. Dins l’enumeracion pus naut de las arts e coneissenças que mestreja Josiana Ubaud aviái demembrat de citar sas capacitats artisticas en fotografias. Aqueste libre nos balha un brave escapolon de son gaubi dins lo domèni. Trobar la bona distància per fotografiar una planta, florida o pas, es pas totjorn aisit. Sovent la cal fotografiar a mantunes estadis de sa creissenca. Supausi qu’aquò deu demandar una paciença de benedictin.

Aquel obratge es estat tras que plan soscat d’un punt pedagogic. Caduna de sas fichas compren lo nom (o los noms quand n’i a mai d’un) de la planta ; la familha botanica (gaireben totjorn en latin) ; l’epòca de la florason e la color de las flors ; l’endrech ont se pòt trabar la planta (los èrmasses, las talveras, los bòsques, los bartasses, etc…) ; los aspèctes de sas fuèlhas e lor color ; la plaça de las fuèlhas sus la planta ; etc… Tot aquò acompanhat de la fòtografia (al singular mas qualques còps al plural) del vegetal presentat. Malgrat son pes, es un libre que se pòt metre dins l’abrassac quand òm partís en randonada. Amb aqueste, pas question de passar a costat d’una planta sens la conéisser. De notar que las plantas son classadas per mitan (terren arenós, eusièra, causses, lòcs umides, sòls siliçoses, airals montanhoses, etc…). Çò que facilita d’aitant l’utilisacion d’un tal obratge practic.

Çò mannat es qu’avèm aquí un aplech de trabalh en occitan per los Occitans. Un aplech que nos permet de trabalhar dins la lenga es quicòm de rar, emai tras que rar. Es una rason suplementària per mercejar Josiana Ubaud de nos aver fach aquel present. Dins un país occitan mèstre de sa destinada, es dins la lenga que deuriam poder trabalhar dins totes los domènis. Es malurosament pas lo cas e cada avançada la devèm a de monde qu’òbran de longa benevòlament. Sèm totes a far benevolament un trabalh professional. Es particularament lo cas de Josiana Ubaud que jamai de la vida propausariá quicòm que siá pas estat scientificament milanta còps verificat.

Se « la pèrda de las consciéncias naturalistas es un fach màger de nòstra societat », coma o escriu tan judiciosament l’autora, es evident que son obratge va d’ara enlà comolar aquela dèca. Per nos enriquir en botanica elementària nos manca pas mai de crompar lo libre e de lo far conéisser. Degun pòt pas mai contunhar de passar a costat de las plantas sens las conéisser. Seriá pecat.

          Pèire Rabasse

            « Flora illustrada de la mar al mont » de Josiana Ubaud. Edicions Letras d’Òc. Acabat d’imprimir al mes de febrièr de 2025. 270 paginas.