/image%2F0568858%2F20140111%2Fob_0348f4_logo-pno-jpg){kind=logo}
Se la literatura occitana destinada als enfants se pòrta pro plan, se beneficia d’una produccion originala de mai en mai consequenta, aquò’s malurosament pas lo cas per la literatura destinada als adolescents e pre-adolescents. Aquí avèm un trauc dins la raqueta de la literatura nòstra. En un quarantenat d'annadas pas qu’una ponhada de libres son estat publicats. Alavetz, la question se pausa : per lors lésers, que legisson los collegians e los liceans escolarizats en occitan ? De libres en francés ? en anglés ? Lo movement occitanista dins son ensems se deu pausar la question e davant lo constat d’una manca se rebussar las margas. Podèm pas daissar tota una lesca generacionala sens literatura. Es l’avenidor de l’identitat nòstra qu’es en jòc.
Jaumet Demèsa o a comprés dempuèi de temps que consacra tota sa creacion a n’aquel public. Ja publiquèt un desenat d’obratges pels adolescents. Demest aquestes, e de memòria, podèm mencionar « Bruèissa o fadarèla ? » ; « Los raubaires de Taur » ; « Lo mistèri de Creissèls » ; « Los crancs » etc… Aquel valent trabalha sens tamborns ni trompètas, mas amb granda eficacitat.
Amb « Los gavians del Morre Blanc », un còp mai lo legeire descobrís un fum de vocabulari. Jaumet Demèsa ten una bona lenga de tradicion e coneis plan lo vocabulari del seu mitan de vida qu’es lo de la mar e de la pesca, mas tanben lo de la garriga paisbassòla. Los ornitològs e los botanistas trobaràn lor compte a legir aquel libre. Ai pas de conselh a balhar a degun, mas los lexicografs i poirián tanplan trobar d’unes vocables non encara repertoriats. D’efièch, tornèm o dire, l’autor es portaire d’una lenga autentica, quicòm de tras que preciós dempuèi que malurosament la lenga nòstra se transmes pas mai de familha, o gaireben pas mai.
Autra satisfaccion e interés de legir aqueste libre es que l’autor, quand sentís la necessitat d’explicar un mot rar, o fa en bas de pagina, mas aquí ont un autor sens dignitat balhariá son explica en lenga imperiala, el o fa condreitament en lenga nòstra. Aquò’s important ; balha de tenguda a l’obratge.
A la risca de me repetir, de literatura pels adolescents ne mancam bravament e cadun es d’acòrdi amb aquel constat èssent que çò que se vei s’amaga pas. Pasmens, quand qualqu’un coma Jaumet Demèsa s’atissa dempuèi d’annadas e d’annadas a tampar lo trauc, degun parla pas de son trabalh e cal aver l’esperança e la fe d’aquel autor per contunhar d’escriure malgrat lo silenci eissordent de las revistas e bulletins occitans sus son òbra. E qu’òm venga pas me parlar d’òbra minora !
Los adolescents occitans, coma totes los adolescents del monde an besonh d’una literatura simpla e fresca per encantar aquel periòde malaisit de passatge entre los estats d’enfant e d’adult. Jaumet Demèsa n’a fach sa tòca e per aquò e li porgissèm tota nòstra estima e reconeissença. Qual sap s’aquela mena d’obratge es promòugut dins las escòlas al prèp del public jove ? Gausi esperar que òc que los ensenhaires pòdon gaire ensenhar una lenga sens ensenhar sa literatura.
Per cada obratge qu’escriu, Jaumet Demèsa pren en compte un fach social o societal e bròca a l’entorn. Plan solide, coma o vòl lo genre, los eròis son d’adolescents que complisson de proesas. Las intrigas son totjorn plan sentidas dins lor simplicitat. L’escritura de Jaumet Demèsa es estudiada e adaptada al public destinatari. Fa pas cap de dobte que los joves se retròban dins aqueles obratges. Se pòdon identificar als eròis que i evoluïsson. Amb lo temps, l’autor es vengut un especialista del genre. Un genre tras que malaisit amb un fum de constrenchas. Un exercici literari talament dificil que se cal pas estonar se los que s’i ensajan son tan pauc nombroses.
D’efièch, se pòt pas prepausar la meteissa causa als adolescents de dotze ans coma a los de quinze. Lor univèrs es completament diferent. Las sensiblitats de genre son pas tanpauc las meteissas. Emai aquò desplasesse a d’unes, los centres d’interès son pas los meteisses segon que sètz una dròlla o un dròlle. D’aquò l’autor ne deu téner compte, mas l’estat de l’edicion occitana èssent çò qu’es, deu tot far claure dins lo meteis volum. Es la proesa a la quala es tengut Jaumet Demèsa per cada obratge qu’escriu e cada còp se’n tira remirablament.
Per los que vòlon crompar aquel libre, es difusit per la seccion baslengadociana de l’Institut d’Estudis Occitans. Se pòt comandar en linha sus lor sitenet.
Pèire Rabasse
« Los gavians del Morre Blanc » de Jaumet de Mèsa. Edicions Onorona. Despaus legal : decembre de 2022. 106 paginas.
/image%2F0568858%2F20240921%2Fob_1dda84_los-gavians-del-morre-blanc.jpeg)
« Los gavians del Morre Blanc » de Jaumet de Mèsa