/image%2F0568858%2F20140111%2Fob_0348f4_logo-pno-jpg){kind=logo}
Joan-Claudi Puech lo coneissiam per son roman « Lei filhas de Sion », paregut en 2018 a las edicions dels Regionalismes e que ne faguèri una presentacion la quita annada dins aquesta meteissa rubrica. Aquela òbra èra ja un roman cargat de mistèris. A creire que l’autor auvernho-provençal banha de longa dins un imaginari ont l’estranh o disputa al folastre.
Amb aqueste obratge, non solament l’autor nos fa viatjar al dintre d’un espital psiquiatric, mas nos fa tanben viatjar dins lo cap e las consciéncias de sos pensionaris, amb totes los episòdis borlesques qu'aquò pòt balhar. Aquí son d’escorregudas descabestradas dins de mondes tras qu’estranhs, d’espacis temps fòra temps e de percepcions que fa bèla pausa se trufan de la realitat, quina que foguèsse o poiriá èsser. Joan-Claudi Puech nos passeja dins de galaxias mentalas singularas a tal punt que lo legeire ne pòt arribar a pèrdre canturla, malgrat que s’arrapèsse fèrme a son se. Aquela narracion es una exploracion al dintre d’una umanitat inagantabla, en levitacion permanenta ont cadun costeja cadun en cresent lo compréner, tot non sabent descodar sas expressions. Nadam entre milanta aigas al país dels trucalunas.
Joan-Claudi Puech nos convida al fin fons de mentalitats foscas ont la rason del pus rasonaire es pas totjorn la pus rasonabla. Aquò balha de racontes que se seguisson sens vertadièrament se semblar. A còps, lo quiti autor sembla pres dins los fialats de sa pròpria escritura. Lo legeire a l'impression inquietanta que l’autor tomba dins sa pròpria trapèla, que fa un anar-tornar perpetual entre sa posicion d’observator e d’actor. De se voler tròp sarrar de sos personatges, acaba per préner sos vestits.
Aquela passejada dins la foliá mai que dins la ficcion –al mens que foguèsse lo contrari- desvaria una mica lo legeire. Cal, ça que la, reconéisser que l’exercici literari temptat e capitat per Joan-Claudi Puech èra perilhós. Èra ausard e l’autor se’n tira remirablament en balhant a la literatura occitana una òbra romanesca fòrta.
Descriu amb ardidesa, e semblariá delici, de situacions escalabrosas plan mesas en scèna. Aquestas servidas per de dialògs tras que susprenents ont lo risible se mescla a l’imprevist. Dins aquela narracion una mica allucinanta, los eveniments s’encadenan a tusta e a busta. De mercés lo chamanisme, o quicòm que i poiriá semblar, se passa d’un monde a l’autre sens aver a butar gaire de pòrtas. Las visions dels uns correspondon pas totjorn a las percepcions dels autres. Alavetz, los personatges coabitan dins un desòrdre, un rambalh a passas gaujós, per moments opressiu. Dins aquela confusion volguda, sabèm pas se l’autor mena son afar o se se daissa menar per un eslanç de mal mestrejar. La creacion va aquí cercar sa dinamica dins las prigondors insospechadas de las imaginacions mai susprenentas. Es aquò que fa la fòrça de l’òbra de Joan-Claudi Puech. De totes sos libres fins ara publicats, aqueste es segurament lo mai capitat. Lo mai pivelant per çò que, probablament, posat al pus prèp de son èime prigond.
Çò qu’endeca un pauc aquel obratge e que gasta sa lectura, es l’emplec del francés dins los dialògs. Compreni pas la causida de l’autor qu’atal renega sa causida primièra d’alestir una òbra literària occitana. Del còp nos balha quicòm de bastard, una mena de monstre ont naseja la lenga del drac. Malgrat el lo legeire es forçat a quitar la ficcion per tornar a la realitat del conflicte lingüistic que patissèm en permanéncia. Per qu’un personatge s’exprimiguèsse en francés, auriá bastat de dire en occitan que s’exprimissiá en francés sens li daissar la paraula dins una lenga qu’es pas la nòstra. Un còp mai, amb aquela mena de mentalitat, perdèm de nòstra dignitat. Me sembla que quand l’escrivan a causit una lenga per sa ficcion i deu demorar longamai. Que demòstra Joan-Claudi Puech en escriguent en francés ? Qu’es pro cultivat per conéisser aquela lenga ? O alara qu’es incapable de téner una escritura occitana sus la longor ? Dins la situacion que nos es facha, dins la situacion qu’es facha a la lenga nòstra, li autregi pas cap de circonstàncias atenuantas. A comés aquí una deplorabla dèca de tenguda. Seriá pas estat aquò, nos auriá ofèrt una escritura sonhada e agradiva. Damatge !
Pèire Rabasse
« Vint jorns au bot de l’Antropocèn » de Joan-Claudi Puech. Edicions de l’Institut d’Estudis Occitans – colleccion « Atots » N° 239. Despaus legal : quatren trimèstre de 2023. 132 paginas.
/image%2F0568858%2F20240326%2Fob_aa6bdf_vint-jorns-au-bot-de-l-antropocen-joan.jpg)
Vint jorns au bot de l’Antropocèn de Joan-Claudi Puech