« L’àngel que renais / L’ange qui renaît » de Paulina Kamakine e Franc Bardòu

            Se tracha d’una òbra originala dins son engimbradura per tant que, segon la formula volguda pels presentators del recuèlh, es estada escricha a quatre mans. Adoncas son Paulina Kamakine e Franc Bardòu que se son meses a dos per jogar dels mots, dels ritmes, de las representacions somiadas e dels imatges. Quina es la part de cadun per cada poèma present ? Mistèri e aiga banhada ! O saurèm pas jamai que l’editor coma los autors se calan sus aquel sicut. Es plan atal que permet a cadun de se pausar la question a saber cossí se pòdon mesclar dos èimes poetics a priòri tan disparièrs que los de Paulina Kamakine e de Franc Bardòu. Qual balha lo vèrs primièr e qual clava l’estròfa ultima ? Aquela fusion, aquela sintèsi dels mots causits es una metafisica que demòra improbabla.

            D’efièch, fins ara se disiá que la poesia èra una afar d’intimitat, d’entre-se amb los sons e las paraulas. Nimai per passar per un vièlh reborsièr, contunhi de pensar que la poesia se tasta en solitari. Lo mai sovent son d’instants passadisses, emai fugidisses, que vos tomban dessús sens cridar para.

Aquí que lo coble dels poètas format per Paulina Kamakine e Franc Bardòu tòrç lo còl a n’aquel vejaire. Sabi pas se i agèt de precedents dins lo domèni e s’èra pas lo cas, me fa gaug de constatar un còp mai l’inventivitat de la literatura occitana e mai particularament de la poesia. Cossí se faguèt lo rescontre ? Per quina necessitat, en supausant que i aja besonh d’una necessitat quina que foguèsse per poëtizar. Doas mans femeninas se mesclan a doas mans masculinas per caminar amassa sus las corbas dels mots e de lors musicas aleatòrias. Son dos univèrses que s’entremesclan dins sabèm pas quinas proporcions.

Es pasmens dins aquelas intrerrogacions permanentas que residís la fòrça de la proesa. Es per aquelas nombrosas desconegudas que lo legeire se daissa portar. Se daissa carrejar per de nivoladas viatjairas, cargadas de paraulas que rajan dins una agradabla armonia. De paraulas emportadas pels vents d’una lenitat duala virada cap a l’infinitat. Eternitat que malgrat çò que se pòt ausir d’aicí o d’ailà, demòra dependenta del rescontre de la femna amb l’òme. La poesia es vida per çò que la paraula, dicha o calada, balha vida. O sabèm ja dempuèi los trobadors e ni Paulina Kamakine, nimai Franc Bardòu semblan pas o aver desbrembat.

Seissenta tèxtes per se daissar anar, mai que per cantar. Seissanta tèxtes per dire que benlèu i a pas res pus a dire mas que, ça que la, coma s’èra una necessitat imperiosa, o cal ben sortir. Seissanta tèxtes a escotar en silenci e doncas legir. O tanplan a s’escotar legir en silenci.

Vint dets qu’an pianotejats sus las còrdas sensiblas de las sillabas per las sublimar e las tranformar en estonas parpalhòlas. Un duo de sensibilitats en cèrca de possibles esconduts. Aquò’s aquò l’escomesa que s’es impausada d’ela-meteissa als ideoses poètas. Una cercant lo solelh, l’autre la luna tot nos balhant un entremièg despartit e a despartir sens moderacion. Atal va la vida suls camins de las incertesas.

Cadun d’aqueles tèxtes es acompanhat d’una fotografia de negre e de blanc presa per Franc Bardòu. Se tracha probablament de tròçes d’un timpan romanic de qualque monument cultual coma ne coneissem tantes en Occitània. Fotografias que s’endevenon perfièchament amb lo contengut poetic del recuèlh. Son, coma los tèxtes, cargadas d’una bèla emocion.

Un còp mai per aquela edicion denoncii la complicitat activa dels dos poètas e de lor editor amb la politica d’etnocidi en debanament. Dos poètas que se tiran una bala dins lo pè per la se tirar dins lo tempe ? Cresi que, se ne vira, contunharai longamai de plànher aquela manca de fiertat que fa creire als Occitans que son inferiors a lors borrèls, que fa creire als Occitans que lor lenga non sauriá viure d’un biais autonòme sens l’ajuda del francés. La lenga nòstra es socialament mòrta vergonhosament assassinada pel supremacisme francés ? Rason de mai per que la poesia occitana plegue pas l’esquina davant la dictatura imperialista. La poesia occitana, se vòl demorar poesia, non deu jogar lo jòc de la somission. A pas de concession a far a l’opressor. Quand es occitana, la poesia s’escrich en occitan e se publica en occitan. La poesia occitana non deu èsser ni coarda, nimai patetica. Es mon credo e lo de totes los que carrejan l’esperança d’un endeman digne.

Davala sus nosautres, ò, lenga

anciana saba dels ancians,

nòva font d’aiga sempre linda,

davala sus nosautres totes

lava mas lagremas fangosas

tirassadas sus tant de sègles,

per tant d’estelas amorçadas.

            Aqueles vèrses soi pas ieu que los ai escrichs. Se tròban dins lo recuèlh. Cercatz l’error.

            Pèire Rabasse

            « L’àngel que renais / L’ange qui renaît » de Paulina Kamakine e Franc Bardòu. Edicions TròbaVox. Colleccion « Votz de Trobar » N° 54. Despaus legal : 2023. 142 paginas.

https://www.decitre.fr/livres/l-angel-que-renais-l-ange-qui-renait-9791093692579.html