Itinerari d’un resistent, lo darrièr opus del Sèrgi Viaule

Dins Itinerari d’un resistent, lo darrièr opus del Sèrgi Viaule, se tracha pas brica de la segonda guèrra mondiala e de la resisténcia a l’ocupant alemand mas de la resisténcia a l’ocupant francimand, son Estat e mai que mai son armada dins un periòde, las annadas 70 e 80 ont pels joves, lo servici militar èra obligatòri. Las solas possibilitats d’i escapar èran d’èsser reformat per rasons de santat o d’empach fisic, d’obtèner un pòste en Cooperacion o ben (e èra pas aisit) l’estatut d’objector de consciéncia. La tòca de Sèrgi Viaule es pas de nos porgir una autobiografia ont nos conta sa vida per lo menut. Causís un moment istoric dins l’istòria non oficiala mas vertadièra d’Occitània : la lucha contra l’espandiment per l’armada francesa del camp militar sul planastèl del Larzac. Nos conta, cossí nascut dins una familha ont se parlava occitan puslèu que francés, a popat la lenga al brèc e vengut nacionalista occitan a l’edat de 9 ans, refusa la conscripcion a 20 ans. Incorporat de fòrça, se fa mal pendent de manòbras e sa carrièra militara braca s’acaba. O sap pas encara mas sa garrolha amb l’armada e l’Estat se van tornar manifestar. L’escasença li es balhada per l’afar del Larzac que ven un problèma al nivel de l’Estat francés e quitament en Euròpa en 1973. Coma nacionalista occitan i vei naturalament un bon exemple de colonizacion d’Occitània per França. Logicament, ven sòci dels comitats Larzac albigés e tolosan. A Tolosa, encontra Francés Fontan e ne ditz talament de ben qu’es a se demandar perqué aderís pas al Partit Nacionalista Occitan (vengut Partit de la Nacion Occitana dempuèi 2004). Manca de maduretat politica coma o explica. Per luchar contra l’espandiment del camp militar, una campanha de remandament del libret militar es engimbrada al nivel nacional francés. Sèrgi Viaule remanda son libret en 1976 al ministèri de la defensa e s’imagina que de centenats de joves seguiràn son exemple de desobessisença civica mas se maina lèu que tròp d’occitanistas son foncionaris de l’Estat colonial e vòlon pas riscar de pèrdre lors avantatges.

En seguida de son remandament es convocat davant lo tribunal de granda instància de Castras. Al moment que l’IEO lança la campanha Occitan, lenga nacionala, escriu al president del tribunal per li anonciar que prendrà pas d’avocat e s’exprimirà sonque en occitan perque es la lenga d’Occitània a laquala a drech en tant qu’Occitan. Lo francés es una lenga estrangièra impausada per una nacion imperialista estrangièra, la nacion francesa. A rason mas sap tanben qu’en refusant de parlar francés, la lenga de la republica al tribunal va cap a l’afrontament amb una institucion de la republica. Un regim que reconeis pas qu’una lenga, lo francés e un sol pòble, lo pòble francés.

Solament, davant sa volontat de se defendre  en occitan, se farà calar per l’intransigéncia de la presidenta e la marrida fe del substitut del procuraire que se ditz felibre, parla la lenga e mespresa çò que sona lo patés de farlabica de Sèrgi Viaule en bon servidor anti-occitan de son mèstre francimand.

Es de notar la mobilisacion granda dels comitats Larzac et subretot dels occitanistas de tota tendéncia que, d’aquel temps, èran nombroses e crentavan pas de davalar per carrièras per sosténer un companh e de l’ajudar financièrament. La premsa locala, regionala e nacionala podiá pas far autrament que donar un resson als eveniments coma la lucha sul Larzac e lo procès d’un remandaire de libret militar pro caparrut per refusar de parlar una autra lenga que l’occitan. Revèrta pas exactament la situacion ara per ara, s’en manca, una situacion de flaquesa per quant a la mobilizacion dempuèi lo darrièr passa-carrièra d’ Anem ÒC en 2015.

Nòstre jove reborsièr aurà l’ocasion de visitar las jaulas de l’Estat francés per qualques jorns, per  refús de pagar la multa segon la condemnacion del tribunal, coma o faguèron abans el Francés Fontan e Jaume Ressaire per ajuda al FLN argerian.

Finirà graciat amb d’autres per François Mitterand que pasmens presa gaire maldespièch de son renonciament a espandir lo camp del Larzac.

Es pas brica mon intencion de contar menimosament lo relat d’un temps qu’ai conegut ieu tanben quitament s’ai pas dirèctament participat a la lucha del Larzac e s’èri ja al Partit de la Nacion Occitana tre 1977. Non, val melhor legir aqueles « brigalhs d’autobiografia » per se far una idèa justa non pas sus la vida del Sèrgi Viaule mas sul periòde istoric qu’avèm viscut amb estrambòrd quand la lenga èra fòrça mai parlada e quand totes pensavem que l’autonomia d’Occitània èra a man de nosautres.

Es un exemple de coratge e d’abnegacion. Lo podèm seguir en 2023 ?

La lucha per l’emancipacion de la nacion occitana, ribon ribaina contunham de la menar al Partit de la Nacion Occitana  que Viaule finiguèt per rejónher aprèp un long militantisme al Partit Occitan, un partit que gausava pas se dire nacionalista mentre que el o claronava. Son trabalh al PNO, son blòg, sa revista lo Lugarn es irremplaçable e aquò se vei.

De militants coma el, ne caldriá un centenat.

Malurosament, la relèva se fa esperar demest los joves. L’avenir d’Occitània depend d’eles que per nosautres se sarrarà un jorn o l’autre lo clap de fin. Avèm tròp pauc de militants valents. Ieu e d’autres, avèm consacrat una bona partida de nòstra vida a Occitània e direm jamai seba. Mercés Sèrgi per aquel testimoniatge que nos esparnha pas las trencaduras dins lo pòble occitan ont los alienats pro-franceses e anti-occitans son legion. Mercés d’aver eslairat lo camin. Totben que parles de tu sonque quand es necite, ai l’impression de te coneisser et de t’apreciar milhor aprèp aver legit ton libre. Sens parlar del plaser de legir qualqu’un qu’es estat de longa dins un banh lingüistic e autentic e que me fa l’onor de me demandar de corregir sos tèxtes. Mas la lenga va cotria amb lo talent d’escrivan. Sabi que te considèras pas coma un escrivan mas coma un cronicaire. Mas ieu parli d’un escrivan e d’un cronicaire de tria.

Aquel esclairatge del passat nòstre, solide subjectiu mas sèm de militants pas d’istorians, nos deu ajudar a escriure lo roman nacional occitan e a inspirar las accions futuras per la liberacion nacionala d’Occitània. Legir aquel libre es un dever patriotic.

https://www.editions-des-regionalismes.org/products/intinerari-dun-resistent-brigalhs-dautobiografia?_pos=1&_sid=dd93df0bc&_ss=r

Joan-Pèire Alari

12/08/23