Lo lector de la val, una associacion de la banlèga Sud de Tolosa

            Estimats legeires del Lugarn, coma cada an a pariva sason me torni virar cap a vos per vos presentar la garba de novèlas literàrias clausas dins lo recuèlh publicat per Lo lector de la val, una associacion de la banlèga Sud de Tolosa qu’annadièrament lança son concors literari. D’efièch, autres còps lo lachièr passava cada matin mendre que d’uèi, pel bonur nòstre, aquò’s lo Lector de la val que liura cada an son misteriós fais de mots causits. Una publicacion que recampa ongan sièis tèxtes dins sa seccion occitana.

            En 2022 l’incipit del tèxte a alestir èra : « Son a mudar e en descargant lo camion, aquí que te tròban un carton de mai ». A partir d’aqueste, ten-te aquí Mariús que la cavala se nega ! A cada creator de trobar una seguida que se tenga. L’exercici es pas aisit que cadun se deu metre en mòde de fosforar ; de soscar lèu e plan.

            Çò de regaudissent es que cada an d’autors novèls apareisson. Alara que se poiriá creire que las Letras occitanas patisson per se renovelar, aquí-te que lo concors del Lector de la val ven una plantolièra d’escrivans. Coma qué cal pas jamai desesperar de res que tota accion culturala pòrta pèira. Aquel concors es una convidacion a se getar dins la tinta. Sens concors literaris es probable que seriam passats a costat d’un fum de vocacions e quelques còps, pas de las mendres. L’istòria de la literatura es aquí per o atestar.

            Tot ara disiái d’escrivans novèls. Justament ongan n’avèm una. Se nomena Joana Pellicer e demòra a Corsan en Lengadòc-Bas. Nos balha una novèla regda plan alestida. Un tèxte remirablament estructurat amb un suspens que monta pauc a cha pauc, coma devon levar los suspenses capitats. Finalament, a i soscar plan, la literatura es un pauc coma las pastissariás : la pasta deu levar sens crebar. Per aquò far, cal aver l’esperit aluserpit e la man leugièra. Tantas qualitats que possedís Joana Pellicer. L’autora fa una lenga remirabla qu’aliga simplicitat e eficacitat. La lectura de son tèxte es un vertadièr regal.

            Los dos tèxtes seguents nos son ofèrt per dos escrivans confirmats : Jòrdi Peladan amb « Bugada en familha » e Alan Vidal amb « L’ase gris de la mondializacion ». Jòrdi Peladan, acostumat a las enigmas policièras, se regala de tricotar sus l’incipit balhat. Aquò balha un tèxte jucós a plaser que ne regaudirà mai d’un. Per çò qu’es d’Alan Vidal, coma de costuma, son tèxte es plen d’imaginacion e de trobalhas.

            Seguisson los tèxtes de la seccion « jovents » amb la participacion d’una classa del Licèu Ferdinand Foch de Rodés « L’ostal polit », de Maià Cortes del collègi Pèire Suc de Sant Sulpici la Punta « La letra mancanta » e de Naïssa Talia Briand de la calandreta de Peireguers « Lo carton blau ». Tres nivèls d’edat mas una pariva volontat de mestrejar la lenga e de la mestrejar plan. E aquí, plan solide, me pòdi pas empachar de levar lo capèl devant los professors d’aqueles autors novelaris qu’an degut fornir un trabalh de longa estirada per n’arrivar a n’aquela resulta. Per tant que mestrejar la lenga basta pas, cal tanben aver lo gost de la literatura. Çò qu’an aquerit aquelas dròllas e aqueles dròlles que gausèron s’enançar dins l’aventura de l’escritura.

            E ara passem, s’o volètz plan a l’oral. Los legeires qu’an enregistrat los tèxtes sul disc an una diccion remirabla, çò que ne fa un aplech pedagogic de primièra borra, al moment ont justament sèm nombroses a nos plànher d’una pèrdia de la fonetica pròpria a l’occitan. Dins la seccion « adultes » es Gisèla Naconaski que ditz lo tèxte de Joana Pellicer mentre que Jòrdi Peladan e Alan Vidal dison cadun lo seu. Es pas un exercici aisit que de legir tot balhant l’intonacion condreita al tèxte. Es coma la comèdia, es quicòm que se trabalha. A travèrs cada lectura transparéis la personalitat, non solament de l’autor, mas tanben del legeire.

            Dins la seccion « joventut », los diseires son naturalament en camin d’aprendissatge, mas francament se’n tiran tras que remirablament. Ne vòli per pròva lo tèxte collectiu L’ostal polit de la classa de 1èra del licèu Ferdinand Foch de Rodés ont s’i meton a totes per una lectura a mantunas voses que balha de relèu a la novèla. Malgrat qualques imperfeccions minimas, es una capitada que balha espèr per l’avenidor de la literatura nòstra.

            Vòli pas acabar aquela presentacion sens vos dire lo joièl qu’es la votz fresca a clarinèla de la pichona Naïssa Talia Briand de la calandreta de Peireguers. Aquela escolana de primari es d’una granda assegurança davant lo micro e nos escalcís una diccion perfiècha. Pas que per aquela prestacion de tria, lo libre-disc val d’èsser crompat, legit e escotat.

              Pèire Rabasse

            « Coup de théâtre dans les cartons / Còp de teatre dins los cartons ». Libre-disc collectiu. Edicions « Edite-moi ». Despaus legal : setembre de 2022. 155 paginas.

https://lodiari.com/project/coup-de-theatre-dans-les-cartons/