De Marc Rouquié : Trente ans d’histoire d’un village occitan

            E òc ! Degun pòt pas dire vertadièrament çò que serà sa jornada quand se lèva lo matin, encara mai s’aqueste se lèva d’ora. Atal n’es qu’un jorn de l’an mannat de 2022, alara que travèrsi la bona vila de Sant Guiron, capitala del Coseran, tombi per astre e per azard sus un boquinista de tria. Sa botiga se tròba jols cobèrts e s’i pòt gaireben trobar de tot, emai s’a mon gost i a pas pro de libres en lenga nòstra. Aquel comerci l’aviái pas cercat, mas coma èra literalament sul meu camin, -per dire pas que me barrava la via-, podiái pas far autrament que de lo visitar. Furgar dins una librària, aquò sembla pas, mas es un mestièr e segurament « un mestièr d’art » coma se ditz per d’unas activitats que demandan un saberfar evident.

            Passèri ben doas oras a espepissar laissa aprèp laissa. Non pas exactament cada laissa que, pendent una primièra virada dins la botiga, la tòca consistís justament a far la tria entre elas. D’efièch, i a las que pòdon interessar e las que contenon de libres plan luènh dels centres d’interesses vòstres. Un còp aquela tria facha cal dintrar en prigondor dins los abissis de çò que poiriá aflater l’inagotabla curiositat vòstra. En matèira de literatura, abans d’èsser legeire cal èsser crompaire. Aquò demanda un uèlh agusat e d’aver pas paur de prene de posca sul nas. Se fa pas lo recapte cada jorn dins d’unas boquinistàrias, çò que justament èra lo cas dins la de Sant Guiron.

            Demest qualques autres, un libre me tirèt l’uèlh : « Trente ans d’histoire d’un village occitan – Trenta ans d’istòria d’un vilatge occitan ». Plan solide lo títol e lo libre son en francés, mas lo fach que l’autor aja qualificat d’occitan lo vilatge, me pensèri que benlèu l’istòria de Buset de Tarn, en país tolosan, i seriá escalcida d’un biais pauc o pro occitanista. Podiái pas legir lo libre dins la botiga qu’auriái pas agut léser d’acabar de l’espepissar pel menut. Alavetz, dins aquel cas cal legir a la lèsta la quatrena de cobèrta per ne saber lo mai possible en mens de temps que se pòsca.

            Per çò qu’es de l’autor, Marc Roquièr, la notícia ditz pas grand causa, se que non qu’es retirat d’inspector de las industrias petrolièras e qu’es natiu del vilatge en question. Pel contengut de l’obratge, pas gaire mai : « Arribat a la retirada professionala m’aprometèri de recampar los qualques sovenirs de trenta ans d’istòria de mon vilatge de naissença, Buset de Tarn. Las annadas 1930-1960 foguèron una temporada borrotlada dins la quala los eveniments que s’i èran debanats porgissián d’inevitables cambiaments ». Bon ! lo programa èra pas vertadièrament estrambordant, mas demorava aquel adjectiu d’« occitan » dins lo títol. Pas que per aquò me diguèri que me caliá clinar sus aquel opus e lo metèri, amb qualques esitacions ça que la, dins ma museta. En matièra de lectura coma dins maites domènis de la vida vidanta cal saber prene de riscas se volèm, a còps, descobrir qualques palhetas.

            A la lectura de l’obratge, primièra suspresa : se tracha pas d’un libre d’istòria mas puslèu d’un libre de remembres, un libre de remembres nostalgics. Marc Roquièr fa pas òbra d’istoricitat, mas debana sos sovenirs d’enfança dins un vilatge que val totes los vilatges occitans, vist que las mudasons tecnologicas que provoquèron las mudasons culturalas se debanèron d’un biais simultanèu, o gaireben simultanèu, pertot en Occitània ; amb ça que la benlèu un pichon desfasament entre la plana e la montanha. Se debanèt pas res d’exepcional a Buset de Tarn, se non que lo vilatge èra lo de Marc Roquièr e qu’aqueste aja agut enveja d’escriure quicòm sul vilatge que lo vegèt nàisser.    

            Per çò qu’es del vocable « occitan », en defòra de se trobar dins lo títol, se retròba pas pus enluòc mai dins lo libre. De l’identitat occitana del vilatge, l’autor ne torna pas jamai parlar, nimai per dire solament que dins las annadas 1930, los escambis socials de basa se fasián en lenga occitana a Buset de Tarn. Res ! A un moment donat balha un cinquantenat de provèrbis. Son totes en francés ! Ai viscut las annadas seissanta del sègle passat dins un vilatge de Lengadòc e pòdi afortir qu’encara los provèrbis se disián tras que majoritàriament en lenga nòstra. Visiblament, sos provèrbis, Marc Roquièr los es anat quèrre e pescar dins qualques autres obratges especializats, mas segurament pas dins la tradicion orala de Buset de Tarn. Faguèri plan tròp de collectatge dins ma vida per me daissar pas enganar pel primièr vengut.

            Jamai un mot d’occitan apareis pas dins l’obratge. Coma se la societat que sensat es a visitar e que nos vòl far visitar parlava pas la lenga de Godolin. La lenga nòstra es mesa jol l’escantidor per son, conscient o pas, supremacisme francista. Lo libre foguèt escrich dins las annadas primièras de 1990 e doncas, lo quadre de las industrias petrolièras podiá pas passar a costat de l’occitan encara probablament viu e parlat per las personas annadidas del vilatge. Quitament, alara que nos ditz que sa familha es originària de Roergue e que sos parents èran païsans, pòt pas aver escapat a l’occitanofonia ambienta. Mas cossí far beure un ase quand a pas set ? Marc Roquièr es l’exemple classic de l’alienat nacional que ven definitivament amnesic. Un fenomèn provocat per la repression lingüistica. Es en francés que foguèt constrench de pujar l’escala sociala e, coma un gos reconeissent a son mèstre de li aver porgit la gamèla, a causit de s’automutilar. I a pas mai sord que lo que vòl pas aisir e Marc Roquièr a causit d’aver pas ausit que lo francés per las carrièras de Buset de Tarn, non solament quand èra mainatge, mas tanben quand foguèt retirat. Atal desapareis, pauc a cha pauc, una nacion. Lo crimi de l’Estat francés es perfièch. Lo colonizat ven agent de colonizacion dins son pròpri país. Se far violéncia per macar pas la volontat del mèstre opressor, mas subretot per lo corroçar pas.

            Tot comptat e rebatut, e sens ne voler a Marc Roquièr d’èsser estat çò qu’es estat, son libre es sens gaire d’interés. Nimai pels Busetòls porgís pas grand causa que non sapièsson. Aquel libre a pas qu’una sola e unenca qualitat : a permés a son autor de tornar a son enfància pendent la durada de son escritura. Un repujatemps que porgís pas res a son legeire. Aurà pasmens permés a l’autor de se far plaser e es aquò çò mai important. D’aquí a lo publicar, emai foguèsse a compte d’autor, èra benlèu pas necessari. D’ont mai que las quitas illustracions que conten son de tras marrida qualitat.

               Pèire Rabasse

            « Trente ans d’histoire d’un village occitan – Trenta ans d’istòria d’un vilatge occitan » de Marc Roquièr. Autoeditat. Despaus legal : junh de 1993. 200 paginas.

https://www.fnac.com/a946242/M-Rouquie-30-ans-d-histoire-d-un-village-occitan-buzet-sur-tarn?Origin=fnac_google