Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Pro de mesprètz, pro d’umiliacions !

            Son nombrosas en Occitània las societats sabentas. Se pòt dire que cada parçan, e dins d’unes cases cada vila, possedís la seuna. Sovent, e tras que majoritàriament, trabalhan en francés. Òbran bravament dins lo domèni de l’istòria e lors recèrcas son indispensablas a la coneisséncia del país. Qualqu’unas editan quitament lor revista en fasent un pauc de plaça a la lenga de Jansemin. Mentretant, arriba tanben sovent que los erudits locals prenon la cogorda e se’n creson coma de pesolhs. Se prenon per d’intellectuals de nauta volada e son sovent geloses los uns dels autres. Es patetic de los véser far. Fan a lo que se mostrarà mai interessant al prèp del conse o del president del Conselh departamental per tocar la melhora subvencion. Aquò dura dempuèi la Tresena republica e, sens vóler èsser pessimista, es pas prèp de s’arrestar tant que demorarem dins un sistèma politic centralisat qu’afavorisa lo culte de la personalitat a totes los nivèls.

Atal n’es que d’unas d’aquestas societats sabentas, las mai dinamicas, organisan de concorses literaris. Es una plan bona causa pel teissút cultural del país nòstre, d’autantt mai que, quand ne vira, una plaça es facha a la creacion en lenga occitana. Es lo cas en Agenés de la Societat literària del Jansemin d’argent qu’organisa cada an son concors de poesias. N’ai recebut personalament lo reglament per una eventuala participacion. Ne soi fòrça onorat, mas ne soi tanben fòrça decebut.

Es de tradicion per aquela societat literària, que jòga sul vocable de Jansemin (escais literari de Jacme Boèr lo famós poèta occitan), de dobrir son concors als poètas tan francofònes coma occitanofònes. Lo contrari seriá escandalós e dolent. Fòrabandir la lenga nòstra a Agen seriá una escòrna a la cultura d’origina de la vila.

Alavetz, la Societat literària del Jansemin d’argent pren en compte la lenga nòstra, mas de quin biais o fa ? A mon vejaire o fa coma se l’occitan èra pas qu’un complement d’èime, un accessòri decoratiu, gaireben un eretatge vergonhós. O fa al marge, coma forçada per se renegar pas completament. Ne vòli per pròva que s’accepta l’occitan, lo tolèra a condicion que las pèças poeticas prepausadas al concors sián tradusidas en francés. Perqué aquela demanda ? Supausi qu’an un comitat de lectura occitanofòne, se que non cossí avalorar lo trabalh dels poètas occitans ? A partir de la traduccion en francés ? Aquò mancariá bravament d’etica que cadun sap la dificultat de rendre un sentit poetic dins una lenga estrangièra. Se i a quicòm de malaisit a tradusir es plan l’engèni poetic d’un autor. Alavetz, de doas causas l’una : siá an un comitat de lectura ad hoc per l’occitan e la traduccion es pas necessària, siá jutjan la poesia occitana a partir de la lenga francesa, çò que seriá una engana e un mesprètz pels autors occitans qu’an eles tanben lo drech d’èsser avalorats dins lor lenga.

De tot temps es aquela incertesa que me rebutèt e me rebuta totjorn. Refusi sistematicament de participar a de concors literaris ont m’es demandat e impausat una traduccion en francés. L’occitan valdriá pas lo francés ? Es demandat als participants francofònes de fornir al comitat de lectura una traduccion de lors òbras en occitan ? Non pas ! La reciprocitat existís pas. Sols los escrivans occitans son rebaissats e se devon plegar a n’aquela obligacion de traduccion. Es tot bonament una injustícia.

Manca de personal occitanofòne la Societat literària del Jansemin d’argent ? Rai ! I a pro d’occitanofònes en Agenés per complir aquela gasanha de jurada. A pas que demandar la collaboracion de la seccion departamentala de l’Institut d’Estudis Occitans o d’una autra associacion occitanista del parçan. Aquel brave monde an tanben la possibilitat d’aprene la lenga del país. Per aquò far an a posita l’ensenhament a distància prepausat dempuèi mai d’un sègle pel Collègi d’Occitania. La cultura es tanben quicòm que se merita. Una causa es de se gargalhar del poèta Jansemin, una autra es de lo saber legir dins lo tèxte.

Adoncas, o avètz comprés, refusi de participar als concorses ont m’es demandat una traduccion en francés. Es per ieu una question de dignitat : ma lenga ne val una autra. Mas i a quicòm mai de plan mai desplasent dins aquel papafard d’ofèrta a participacion. Aquí tèxtualament çò que s’i pòt legir : « Lo Jansemin d’Argent, dins la seccion « francofonia », serà gratificat d’una soma de 300 € ». E lo Jansemin d’Argent dins la seccion occitana ? Per el res es pas previst. Zèro ! A créire que per la Societat literària del Jansemin d’argent la lenga occitana val quitament pas tres cent euros. Val pas tripeta. Me demandi cossí una discriminacion d’aquel calibre pòt èsser encara possible en 2023. Avèm atengut aquí lo somalh de l’umiliacion que nos podiá èsser infligida. D’un costat cal mercejar la la Societat literària del Jansemin d’argent d’aver pas completament oblidat la lenga occitana (d’unes concorses literaris son pas dobèrts a l’occitan), d’un autre costat sèm obligats d’endurar una escòrna insuportabla. Lo fach ne ditz long sul mesprètz que pòrta aquela societat intellectuala a la lenga de Jansemin : las òbras en francés seràn pecunièrament recompensadas, mas subretot pas las en occitan. A bèlis uèlhs vesents, aquel monde son tocats del sindròme de Teissèdre. (1)

           Sèrgi Viaule

(1) conse de Rodés, enterraire de l’Estivada

 

Societat literària del Jansemin d’argent

Societat literària del Jansemin d’argent

Tag(s) : #Sèrgi-Viaule, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :