IEO : Lo novèl President elegit es Patrici Pojada

            L’Institut d’Estudis Occitans, al nivèl nacional, ven de se balhar una nòva còla bailejaira. Me’n regaudissi e no’n devèm totes regaudir que lo nivèl mai naut de nòstre institut èra estat abandonat dempuèi d’annadas per sos militants. Vau pas far aicí l’analisi d’aquel abandon en rasa campanha, mas es estat un fach indenegable : l’Institut d’Estudis Occitans al nivèl nacional es demorat pendent d’annadas sens president ; sens degun dins lo camaròt de pilotatge.

            Vòli pas far mai abans sens mercejar la còla sortanta que, dins de condicions terriblas, sens cap de subvencion, adoncas sens argent, contunhèt de trabalhar. Foguèron sièis o set militants vertadièrs que, sens balhar de leiçon a degun, faguèron çò que poguèron amb çò qu’avián. Pendent d’annadas son eles que salvèron l’IEO d’un abandon total. O sabi que, quand ne virava, m’arribava de modestament los ajudar.

            Urosament lo passat es darrèr nosaus. Nos demòra pas mai que d’agachar amb fisança l’asuèlh meravilhós qu’avèm davant. Se mercegi la còla sortanta, mercegi amb tant de fòrça la còla dintranta. D’efièch, cal aver de coratge e d’estrambòrd per se lançar a vóler tornar far partir un IEO que n’a tras que besonh. Joslinhi que demest aqueles bailes novèls d’unas valentas de la còla precedenta tornan prene de servici. Es tot a lor onor. Las cal nomenar e lor rendre omenatge : Jaumelina Arnaud, Isabèla Mejan qui dins lo novèl Burèu contunha d’assumir l’ingrat prètzfach de téner los comptes, e Eliana Tortet.

            Adoncas lo nivèl nacional de l’IEO torna èsser investit pels militants. Es una causa indispensabla que, malgrat çò que foguèt dich e escrich fa gaire, l’IEO a besonh de totes sos nivèls per assegurar sa tòca. Lo nivèl nacional es tant mai important qu’una de sas tòcas es de representar la federacion dins las instàncias inter-nacionalas. L’IEO participa a far conéisser la quita existéncia d’Occitània a l’inter-nacional.

            Lo Conselh d'Administracion novèl se recampèt lo dimars 27 de mai de 2025 per elegir lo Burèu de l’associacion. Lo novèl President elegit es Patrici Pojada. Es un òme de granda valor intellectuala e d’una fòrça granda capacitat de trabalh. Es un militant de la primièra ora e de tria. Fa gaug de véser qu’a volgut prene aquela responsabilitat. Amb el, l’IEO es tornamai dins de bonas mans. Es tanben un òme de consensus e de probitat que dins sa primièra intervencion coma President de l’IEO manquèt pas rendre omenatge a la còla precedenta : « Mercegi totes los qu’an mantengut vius lo caliu e lo recaliu de l’IEO dempuèi tantas annadas, particularament dempuèi 2021, dins de circonstàncias e condicions fòrça dificilas que, totes, sabèm, sens president de l’IEO Federal ». Aquelas paraulas marcan l’acuïtat politica e lo paratge del novèl President.

            La mission e los objectius perseguits serán pas aisits de capitar. Lo novèl CA e Burèu n’an consciéncia. Tant mai que lor cal partir sens subvencion. Pasmens l’IEO nacional anterior capitèt, en còla reducha, a foncionar qualques annadas sens argent e doncas en autofinançament. Aquò l’empachèt pas de publicar qualques plegas da la colleccion « Atots » e tanben de produsir d’autras publicacions.

            Segon los quitis mots del President Pojada d’ara enlà l’IEO nacional propausa « Ni revolucion, ni miracle, simplament la volontat de trabalhar ». Pensi que la còla novèla ven de prene consciéncia de l’òbra qu’es de complir per tornar metre suls ralhs un Institut d’Estudis Occitans qu’ongan festeja sos uèitanta ans.

            L’IEO es a l’encòp una societat sabenta e una federacion d’educacion populara. Es una de las grandas federacions popularas, amb la Confederacion de las Calandretas e lo Felibritge, a poder mobilizar lo pòble occitan per far valer sos dreches nacionals e demest aquestes lo drech pels Occitans de viure dins lor lenga. La lenga que, segon l’etnisme definit per Francés Fontan, es l’element màger de l’identitat nacionala. Lo President Pojada vòl tornar, entre maitas causas, a un IEO revendicatiu coma al temps del President Grosclaude. No’n regaudissem. « Mas l’IEO es, tanben, una associacion de revindicacion per la lenga d’òc, es a dire una fòrça militanta e de pression en coordinacion amb las autras associacions qu’òbran per la lenga sul territòri e un interlocutor dels poders publics que quicha per una(s) politica(s) lingüistica(s) per l’occitan », escriu Patrici Pujada dins son primièr editorial coma President de l’estructura. Cal esperar e espèri que l’IEO tornarà lèu prene lenga amb las autras associacions occitanistas per tornar engimbrar una granda manifestacion annadièra de revindicacion per la lenga -e doncas l’identitat- occitana.

            En matièra de revindicacion suggerissi ieu la creacion al dintre del Burèu de l’IEO d’un pòste de vici-president encargat del combat judiciari. Lo combat judiciari es un combat qu’avèm pas jamai temptat nimai menat. Me sembla necite de far condemnar França al prèp del Conselh d’Euròpa per voler pas ratificar la Carta europèa de las lengas regionalas e minoritàrias (ratificacion pr’aquò condicion sine qua non per integrar l’Union Europèa), perseguir França davant la Cort Europèa dels Dreches Umans per sa politica lingüicida, la far condemnar per l’UNESCO e d’autras instàncias internacionalas per sa politica etnocidària. Per aquò far nos cal d’avocats benevòls que se trachan d’aquel prètzfach. Avèm besonh d’aquela accion, foguèsse pas que per inter-nacionalisar lo combat que menam e rendre vesedoira la quita existéncia d’Occitània. D’autres pòbles menan aquel combat, suggerissi de ne far aitant. Benlèu lo novèl Burèu de l’IEO i poiriá soscar. Se poiriá tanplan far amb l’ajuda de qualques avocats occitanistas retirats que farián prodèl.

Çò que, ça que la, me tafura una mica en legissent la tièra del CA novèl, es l’edat dels valents que se son portats. Es pas un pecat d’èsser vièlh e ne sabi quicòm. Pasmens per aver 75 ans ongan, sabi ben pro çò qu’es lo pes dels ans. Nimai per o virar dins totes los sens, l’energia es pas la meteissa a trenta o a setanta ans. Alavetz, la còla novèla, en esperant una relèva mai jove, va dever far pròva d’una immensa pugnacitat per reviscolar un IEO que n’a plan besonh. Entre totes o farem tot !

            Sèrgi Viaule