52na escòla occitana d’estiu al licèu l’Oustal de Vilanuèva d’Òut

La 52^na escòla occitana d’estiu s’acaba anuèit e a recampat pendent una setmana al licèu l’Oustal de Vilanuèva d’Òut unes 150 estagiaris – de mens de 7 ans a pus de 77 ans – qu’an seguit corses dins la varianta de l’occitan que presavan, qu’an aprés cançons, qu’an dancat, etc. e qu’an fach, per qualques uns, provision de libres demest la molonada qu’èra prepausada…

Es de notar que, per un còp, fau pas d’alonguis e cabussi de tira dins mon prepaus. O diguèri la setmana passada, cresi : se l’estiu es lo periòde de festenals divèrses e variats, lo periòde de las universitats d’estiu dels grops – gropusculs ? – politics qu’ensajan de definir un quicòm o de trobar qualques idèas per un programa eventual, tot aquò pendent tres jorns e après lo 15 d’agost sens sortir lo fusil – o l’arc e las sagetas pels ecologistas ! – es tanben lo periòde requist per las associacions occitanas de recampar de monde de lor capèla e de far melhor conéisser lors activitats.

Los poders publics – l’Administracion ? – regionals e departmentals aurián una politica linguïstica per servir e desvolopar la lenga nòstra ? Aquò val de segur per las autras lengas nacionalas – autoctònas – de França metropolitana e  los confetti de l’èx-empèri colonial.

De personalitats d’influéncia aurián una activitat cap a la lenga nòstra ? aquò val de segur… etc.  

Çò que vos vau dire es pas paraula d’evangèli e sois segur que los legeires de jornalet.com coneisson lo problèma – la problematica, per far modèrne ! – autan coma ieu.

Quand un èx-president de la Republica farguèt las regions novèlas per çò que s’anujava, la presidenta de l’èx-region Miègjorn-Pirenèus faguèt un hold-up sul vocable « Occitània » amb lo consent e l’ajuda de militants (?)… èra per rendre nòstre lenga pus vesedoira ? Me permeti d’aver qualques dobtes e farai pas d’alonguis !

Quand las regions que son en carga  dels licèus fan metre los noms de las diferentas parts dels establiments en occitan e en francés seriá per balhar mai de visibilat a  nòstra lenga ? Me permeti d’èsser sceptic !

Quand los departaments subvencionan los panèls dels noms de las localitats en occitan, seriá per promòver nòstra lenga. Aquí tanben… Coma o disiá un unmorista bèlga : « Ai qualques dobtes ! » 

En se, son pas decisions inutilas  ni contestablas – levat benlèu pel vocable « Occitània » panat sens vergonha a la comunautat occitana que cor de Baiona a Menton en passant per Clarmont d’Auvernhe… Las consequéncias ne son qu’un espaci linguïstic que cobrís totas las variantas d’une lenga, la nòstra, fa considerar l’occitan pas que coma la lenga de Tolosa e Montpelhièr… mas soi pas geograf e, de segur, soi pas pro aluserpit per comprene !

Coma disiá la maire : « Cela part d’un bon sentiment » mas d’escriure « proviseur - provisor », « WC - comuns » socializarà pas la lenga. Tot parièr pels noms de las localitats subvencionats pels departaments que o fan. I a pas cap d’obligacion e ne i pòt pas aver e, en mai d’aquò, i a pas degun per tornar relançar las comunas, etc.

O torni dire : tot aquò es util mas es pas que folclòr qu’embarra nòstra lenga malautejanta allòc de la promòver. De mai aquelas accions son pas que toleràncias… un prefècte qu’a una digestion dificila o pòt far interdire coma pels corses dins las escòlas.

« La tolerància ? disiá un autre umorista, i de maisons per aquò ! »

Ai parlat tanben de las personas d’influéncia e s’ai mençonat Michel Serres (1930-2019), un òme que presi fòrt generalament mas que dins sa reflexion sus las lengas « regionalas » a escrich e prononciat unas asenadas – es pas que mon vejaire, ça que la.

Disiá que son paire parlava lo gascon d’Agen e sa maire lo patoés de Carcin e qu’el parlava pas pus occitan (patoés) per çò qu’èra mòrt.

Rai ! Cadun a sos mòrts…

Mas sos arguments èran que l’occitan èra mòrt per çò que li faltavan los elements necessaris a una lenga modènra ; l’occitan podiá pas tot  dire. E de balhar dos o tres mots fomats amb d’emprunts faches al grèc e al latin !!

Michel Serres èra academician exagonal mas coma  tantes autres de sa generacion e d’autres mai joves tanben fasiá un blocatge, coma se ditz.

Los promotors de nòstra lenga an menat – e menan – un trabalh de modernizacion en empruntant al latin e al grèc coma o an fach totas las autras lengas romanicas e maites autras ! Pòdon parlar de tot en francés mas en occitan tanben sens tombar dins una lenga de farlabica coma o dison los ignorantasses que nos governan o que o vòlon far — citarai pas de noms !

Curiós, ça que la que Michel Serres aja pas volgut barrar las parpèlas abans d’aver fisat a d’amics de Gèrs un libre – leugièr – Moralas esberidas  que metèron en occitan e en grafia classica (/normalizada) abans publicacion e amb son acòrd.

Tornarai pas ni escriure ni far l’istòria mas mençonarai pas que la letra de Gensemin a Silvan Dumont, ministre de l’Instruccion publica que o resumís tot pels periòdes passats e pel temps present e que tot Occitan, militant o pas coneis… i tornarai pas !

La traïson de l’« Establishment » qu’an mai aimat la capitala que  non pas lor region e dels elèits d’ara que guinhan cap a París per far coma lors aujòls en politica… Manefeljatz, maneflejats… ne demorarà totjorn quicòm !  prebendas, sinecuras, decoracions…

Son pas nombroses los païses en Euròpa qu’enebisson la socializacion de tota lenga autra que la lenga nacionala. Mas la libertat, o sabèm totes se pòt dire pas qu’en francés ! Amen !

 Andriu de Gavaudan