Per los mèdias francimands presents en Occitània, la consigna politica es clara : la cultura occitana existís pas !

            Ai la flaquesa d’èsser abonat a un quotidian regional. Vos ne poiriái balhar lo títol, mas aquò cambiariá pas res a l’afar que son totes los meteisses. Ne cal pas sortir un per ne metre un autre. Que siá en Gasconha, en Lemosin, en Auvèrnha, en Provença o en Lengadòc, pas besonh d’o vos dire : cap de redaccion d’aquestes a pas la mendre velleïtat d’occitanitat. Generalament lors cap-redactors son quitament pas d’origina occitana. Siá son paracasudats en mission, siá aprochèchan d’una possibilitat per satisfar lor set l’eliotropisme.

Per quant a las novèlas exagonalas e inter-nacionalas aquelas redaccions reprenon sistematicament las despachas de l’Agéncia França Premsa. Tant val dire que fan pas l’esfòrç de las passar per un filtre occitan. Pas question per aquel monde de las plegar a una interpretacion que trapariá son èime dins las prigondors de la cultura nòstra. Segon eles « tot çò qu’es de París es benesit », e van pas quèrre pus luènh. Amèn ! Circulatz i a pas res a véser e fai tirar Mariùs que la cavala se nega.

            Adoncas, coma degun es pas perfièch, nimai e subretot pas ieu, soi abonat a La Despacha de Tolosa. Fin finala, lo vos balhi lo títol ; emai se, o torni dire, ne poiriá èsser un autre. I a mantunas rasons al fach que foguèssi abonat a un quotidian occitan francofòne. La primièra, e certanament la mai deplorabla per ieu, es la rotina. D’efièch, soi totjorn estat abonat e francament d’aver pas mai lo jornal dins la bóstia de letras cada matin, aquò me mancariá terriblament. Pasmens, sabi ben qu’ai pres de retard sus l’anar del monde en virant encara de paginas. Coma o ditz tan plan ma vesina Alina, -qu’ela es abonada a la version dematerializada-, « Demòra pas mai que tu e las mirgas per rosegar de papièr ».

            Rai ! Me vau pas espandir mai longament sus mos defauts per çò que son tan nombroses que i seriam encara deman matin. Aquí ont ne vòli arribar es que, cada dimenge, La Despacha de Tolosa servís son numèro amb lo programa de la television, çò que fan quasi totes los quotidians, mas tanben amb un segond suplement que se ditz « Midi, ma région, mes envies ». Vesètz ja dins son títol la mentalitat plan jacobino-formatada del setmanièr. Se tracha mai o mens de quicòm que se voldriá un magazin de lésers e de divertiment. Mas es subretot un supòrt publicitari que sa tòca màger es de far dintrar d’argent dins las caissas de l’ostal Vailet. Per çò qu’es del seu contengut es tras que pietadós. Es d’una vacuïtat intellectuala engerdabla. L’opcion presa es la del punt de vista de l’estrangièr que ven de desbarcar en Occitània dempuèi mens de tres ans e que crei ara la conéisser pro per la far descobrir  als autres. Alavetz, totes los pièger poncius i passan. Per un Occitan d’origina la lectura d’aquela mena de fretapèrnas es un calvari. Me dirètz que tot o sapient per avança, perqué m’impausi aquel suplici ? Tot simplament per çò teni a saber dins quin monde vivi, dins quina Occitània soi cunhat.

            Prenem lo numèro que nos es estat servit lo dimenge 22 de junh de 2025. Sus aqueste lo reportatge toristic central es consacrat a Camarga. Sus la una de plena pagina se tròba una fòtografia amb de cavalièrs e de cavalièras pincats sus de camargueses blancs. Amb lors capèls, fan crana impression. Atal la conferéncia de redaccion de « Midi, ma région, mes envies » a trobat aquí l’exotisme necessari per, çò creson, interessar lo lectorat. Mas coma per eles Camarga se sufiriá per çò qu’es, plan solide van cercar una referéncia exogèna. Atal l’article es títolat « Coma un western en Camarga ». Lo jostitol es d’una pauretat jornalistica a ne fa s’estrangolar un analfabèt : « Al còr de la Camarga pichona, la manada Sant-Loís perpetua una art de viure ancestrala entre cavals, taures e sanhas salvatjas. Immersion còsta d’unes gardians que velhan suls tropèls ». Vos fau gràcia del contengut de l’article sens chuc ni muc.

            Una autra de las cronicas d’aquel mingre magazin es « Lo dicò d’aquí ». Sabi pas perqué mas aqueste còp an causit la letra F. Alavetz, per l’illustrar se seriá pogut causir falquet, felibritge, fèsta, flame, flor, etc… Non pas, an pres lo nom d’un personatge. Mas un personatge plan tricolorizat : Ferdinand Foch. L’an retengut en causa de las doas F inicialas de « Ferdinand » e de « Foch » ? O alara per çò qu’es nascut a Tarba ? Lo fach es qu’an causit de nos parlar d’un dels pièger maselièrs de la guèrra de 1914-1918. Remembratz-vos lo necitge de son comandament al moment de la batalha de Morhange quand mandèt de desenats de milièrs de soldats occitans al chaple. Aquò l’empacharà de recebre un baston de marescal e d’èsser elegit a l’Academia Francesa a la fin del masèl. A n’aquesta ignominia se mesura plan que « sèm en França ».

            Mas a prepaus de « Midi, ma région, mes envies » sèm pas aquí a cima del nòstre patiment. Puèi, ven un article tocant « Los vilatges als noms cantants ». Es aquí qu’un arganhòl, sens conéisser ges l’occitan, ensaja d’amusar lo monde a partir d’unes toponims coma Minjacebas, Escòrnabuòu, Cucunhan, Bramavaca, Gratalop, etc… Sabi pas perqué nos a estalviat Montcuc, Cantamèrle, Escanacabra, Pissabuòu, etc…

Avèm aquí jols uèlhs tota la misèria que nos es impausada. Jamai trobarètz dins aqueste magazin, foguèsse pas qu’un còp en passant, la presentacion d’una tropa de teatre occitan, lo relat d’un concèrt d’Eric Fraj o la recension del darrièr roman de Florian Vernet. Dins aquela redaccion coma dins la de totes los mèdias francimands presents en Occitània, la consigna politica es clara : la cultura occitana existís pas ! Se d’unes occitanistas refusan encara e totjorn de far de politica, nòstres enemics sabon que nòstra eradicacion en tant que pòble es plan una question politica e i trabalhan a cada instant.

           Sèrgi Viaule