Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Univèrs claus al reialme dels Vents

Henri Queffélec (1910-1992) es nascut a Brèst. Mai qu’aja escrich tota son òbra en lenga francesa, se pòt considerar, per sa geneologia e son luòc de naissença, coma un escrivan breton d’expression francesa. Es considerat coma un grand romancièr de la mar. Fòrces dels uèitanta libres qu’escriguèt son estat inspirats per Bretanha e la cultura bretona.

            Quand « Un recteur de l’île de Sein – Un rector de l’isla de Sun » me tombèt dins las mans, pas completament per azard ça que la, essent que las edicions dels Regionalismes son una de las raras a me far lo servici de premsa, me diguèri que d’anar far una pichona virada dins la literatura dels vesins, aquò me podiá pas far de mal. Foguèri pas decebut, luènh d’aquí, coma o anatz poder véser. Notarètz que quand lo patés de París ditz « île de Sein », los Suneses, eles, dison en bon breton « Enez-Sun ». Un còp de mai, l’imperialisme francés a pas pogut s’empachar de borrolar la toponimia dels paises conquistats. Bretanha fa pas exepcion a la règla.

            L’isla de Sun en Bretanha es per nosaus Occitans un autre monde amb sos vents glacials que venon l’ivèrn balajar l’espaci terradorenc e maritim ; amb sa mar granda en furia qu’isòla l’isla tanplan pendent mantunes jorns ; amb sas brumas que pòdon èsser espessas e son cèl sovent talament bas qu’a còps se ven confondre amb l’ocean ; òc-ben, per nosaus l’isla de Sun, coma segurament totas las islas oceanicas son un monde a despart. Bretanha nos es realament un país estrangièr, d’ont mai estrangièr que Celtia nos es geograficament londana.

            Es dins aquel espaci aigalós qu’Henri Queffélec causís de nos trempar tota la durada del seu roman. L’autor breton es aicí en çò seu. Coneis remirablament la cultura de son país. Probablament que coneissiá la lenga bretona e es domatge que faguèt pas l’esfòrç de l’escriure. Aimèt son país, mas ça que la pas pro per n’aprene la lenga e l’utilizar al quotidian. Rai ! Nimai per èsser estada escricha en francés, son òbra es prigondament bretona. Alavetz, me demandi se d’uèi lo jorn qualques uns de sos romans son estats tradusits en breton ? Seriá justícia que, fin finala, fan partida del patrimòni literari breton.

            Aquela isla de Sun, Henri Quéffelec la coneis d’autant mai que, segon la seu biografia, i passèt qualques jorns en ivèrn de l’an 1937. Pro de temps per interiorisar, per encapar l’atmosfèra d’aquel « monde pichon enclaus per la mar e liurat a la solitud » coma aguèt l’escasença d’o escriure.

            Amb sa poesia e sa musica embelinairas Henri Quéffelec nos revèla miraculosament la beutat e la brutalitat d’un monde replegat sus el. Dins aquela societat insulària ont se subreviu de pesca e d’una agricultura rudimentària sus una tèrra paura, l’inseguretat es permanenta. Dins aquelas condicions rufas se cal, alavetz, pas estonar que la populacion siá tras que supersticiosa. Atanben, quand pas mai de prèire vòl pas venir oficiar sus l’isla, la populacion se sentís completament abandonada. Las gents fan de demandas preissantas alprèp de l’avesque qu’es el incapable de lor balhar satisfaccion talament lor parròquia es paura e sens interés per un clergat cupid. D’aquel refús, l’isla se sentís d’ont mai mespresada. Un còp de mai li cal posar dins sas fòrças pròprias per subreviure. Ja lor es malaisir de se provesir materialament, mas amb la partança, l’abandon e la desercion del rector, lor cal ara far çò que pòdon amb çò que lor demòra. An pas d’autra possibilitat que far amb lo sacrestan qu’el es insulari e que sabon que s’escaparà pas. Mas un sacrestan es pas qu’un auxiliari de parròquia que pòt pas administrar cap de sacraments. Rai d’aquò ! los Suneses van dever far amb el. Serà doncas Tomàs Gorvenèc qu’assegurarà coma poirà la direccion esperituala d’aquel singulara comunitat de pescaires galhards qu’a la mendre escasença se viràn en pilhards de varatges. Es lo sol que sàpia mai o mens legir.

            Dins aqueste roman, Henri Quéffelec nos fa dintrar dins las prigondors de las multiplas misèrias d’una comunitat de longa liurada als perilhs dels elements naturals que li estalvian pas res, mas tanben es confrontada a las injustícias dels Continentals que los ignoran e los mespresan. Dins aquel espaci claus per causa d’insularitat, los estatjants penan cada jorn per servar lor umanitat. Cadun s’arrenga segon sas possibilitats, mas sabon tanben que devon demorar un minimum solidaris. Aquela solidaritat la van quèrre cada dimenge en se recampant dins la glèisa. S’i pòdon pas mai trobar los sacraments d’un prèire patentat, almens i pòdon escotar los presics d’un Tomàs Gorvenèc qu’a après a lor parlar e qu’a l’avantatge d’èsser un de Sun, un d’eles.

            L’isla fa pas qu’un seissentanat d’ectaras, çò que representa pas qu’un univèrs estequit ont cadun coneis pauc o pro l’intimitat de l’autre. Es una promiscuitat que s’aparenta ni mai, ni mens, a la d’un immòble dins un barri de banlèga. Sus aquel isclon balajat de longa pels esposcs e las ventòrlas, las gents manjan mai que mai de cauquilhages e de peisses. Quand arriban a agantar un gabian aquò lor fa un repais de fèsta. Per çò qu’es de las ortalécias e de las fruchas, son plan raras dins un airal ont buta pas un arbre e ont la tèrra laurabla es tras qu’escarça.

            Henri Quéffelec fa una escritura lirica a plaser : « Èrem al fons dels meses negres. D’unas tempèstas cortetas lavavan la mar, emblanquissián al luènh la punta de Raz ». D’exemples poetics atals, l’obratge n’es clafit, çò que porgís una lectura encantaira. Amb aquel libre cabussarètz dins lo monde rufe de l’ocean celtic, un monde perdut dins las immensitats de las aigas rabiosas, dels vents violents e dels rocasses aguts. Un univèrs ont los umans son liurats a la sola volontat dels elements atmosferics e ont dieu, coma de costuma e jos totas las latituds fa pas qu’acompanhar los eveniments, coma o fa son servitor lo rector d’Enez-Sun.

                Pèire Rabasse

            « Le recteur de l’île de Sein – Lo rector de l’isla de Sun » d’Henri Queffélec.

Edicions dels Regionalismes. Format de pòcha. Despaus legal : abrial de 2918. 222 paginas.

https://editions-des-regionalismes.com/products/avl191-un-recteur-de-lile-de-sein-roman

Le recteur de l’île de Sein – Lo rector de l’isla de Sun, d’Henri Queffélec

Le recteur de l’île de Sein – Lo rector de l’isla de Sun, d’Henri Queffélec

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :