Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Un roman de las annadas vint del sègle passat

            L’autor, Beneset Vidal, es auvernhat nascut a Pontgibaud en 1877 e mòrt en 1951 a Sant Ors. Es estat majoral del Felibritge mas es a l’ora d’ara plan pauc conegut del public. Es tombat dins los desbrembièrs de l’istòria literària nòstra. Pr’aquò es una de las plumas mai remarcablas e valentas d’Auvèrnha. Escriguèt fòrça pendent la part primièra del sègle XX. A sa debuta foguèt escolan del Collègi d’Occitània coma o foguèron dins lor temps Loisa Paulin o Joan Bodon per citar pas qu’aquestes dos escrivans. De notar un còp mai lo trabalh remirable e caparut que fa aquela institucion, ara vièlha de mai de cent ans, al servici de la lenga e de la cultura nòstras. Un Collègi d’Occitània d’uèi bailejat per Joan Salles-Loustau e que promòu l’occitan estandard. Ja, a l’epòca, Benezet Vidal emplegava la grafia classica de l’occitan, çò qu’èra d’una grand modernitat. Una grafia que l’autor auvernhat se’n sasiguèt per vestir son òbra.

            A costat de sas òbras romanescas e poeticas Benezet Vidal se consacrèt a la redaccion d’al mens dos obratges a tòca pedagogica : « Lo libret de l’escolan auvernhat » publicat en 1936 e tanben una « gramatica auvernhata » escricha en 1943, en plena segonda guèrra mondiala, que malurosament serà pas jamai publicada. Cal dire qu’a n’aquel moment las possibilitats d’edicions èran pas tan aisidas coma o pòdon èsser ara.

            Benezet Vidal es tanben autor d’un autre roman, aqueste titolat « Joan Cambralha » qu’es pas estat nimai publicat. Seriá bon de lo tornar legir per ne conéisser son interés e, perqué pas, lo publicar. Es pas jamai tròp tard per metre a la lutz qualques palhetas abandonadas dins de fons de tiradors.

Jamai se dirà pro la riquesa espectaclosa de la literatura nòstra. Aquel roman, « La sèrva » vira a l’entorn d’una familha e mai precisament de doas familhas que s’aligan puèi que s’esquiçan. Lors relacions son tibadas coma o pòdon èsser qualques còps entre vesins dins los paises paures de montanha. Quand la tèrra trabalhadissa es rara, es dont mai cara. Atanben pòt arribar que los eiretatges sián complicats, per dire pas conflictuals.

Aquel roman es, plan solide, una ficcion sus çò que podián èsser las relacions socialas dins un mitan rural a la debuta del sègle passat. Dins aquela òbra Benezet Vidal sembla tanben aver una obsession, la de descriure una societat a mand de mudar de mercé la mecanizacion creissenta. Aqueste roman, publicat en 1926 es estat acabat en 1924. L’autor, en defòra del contengut blosament fictiu, i fa òbra de folclorista. Sembla qu’aja agut consciéncia qu’un monde, lo de la traccion animala, èra a desaparéisser. Atanben s’es balhat per mission de descriure aquel monde en mudason. Nos escalcís çò que son las velhadas al canton e las mors que son a s’avalir. Tot comptat e rebatut, la conjugason de las doas tòcas que l’autor mena de front -ficcion e etnologia- balhan un ensems agradiu de legir, quitament a l’ora actuala.

Aquel roman es un drama paisan coma pus tard los Roergasses Enric Molin e Ferran Delèris n’escriurán. Fa tanben pensar als romans del Provençal Marcèl Panhòl. L’escritura de Benezet Vidal es un bocin lenta, correspond, fin finala, a çò que se fasiá a l’epòca. Pasmens, es modèrna dins lo sens que las frasas i son pas longas, çò que balha a l’òbra una leugieretat tras qu’agradiva. Benezet Vidal es vertadièrament un autor a tornar descobrir. Mas per aquò far caldrà publicar o tornar publicar sos romans. Son òbra non es una curiositat literària, mas plan un element preciós de la cultura nòstra espelit dins una region occitana tròp mesconeguda.

L’obratge es d’ont mai modernissim que, coma ja dich, es escrich en grafia normalizada, coma o faguèt Enric Molin. Benezet Vidal èra occitanista, valent a dire qu’aviá una vision panoccitana, e doncas nacionalista, d’Occitània. Èra del meteis tremp que Perbòsc, Estieu, Forés, Bossac e maites.

Quand un amic bibliofil me prepausèt de me prestar aquel roman, agèri lo nas de lo prene. Los romans occitans de l’entre-doas-guèrras son escarses, emai tras qu’escarses. Soi d’autant mai urós d’aver pas esitat que lo nom de Benezet Vidal me disiá pas res. Coma qué, la literatura occitana es capabla de nos reservar qualques suspresas e de la bonas. A mesura qu’avanci dins lo temps me maini que per la descobrir e l’explorar dins sos mendres recantons, una vida sola i sufiriá pas. Podèm èsser fièrs d’aqueste patrimòni que demanda qu’a se revelar a cadun de nosaus.

   Pèire Rabasse

            « La sèrva » de Benaset Vidal. Colleccion Occitània. Edicions E.-H. Guitard. Paregut en 1926. 280 paginas.

« La sèrva » de Benaset Vidal

« La sèrva » de Benaset Vidal

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :