Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Landas resumidas cap e tot partent de 101 datas

            Benedicta Boyrie-Fenièr la coneissèm per sos trabalhs nombroses en onomastica. Es doctora en geografia istorica. Escriguèt un fum de diccionaris toponimics tocant lo domèni occitan. Amb Èrnest Negre (1907-2000), es l’especialista de referéncia per la toponimia nòstra. Es, va sens dire, una intellectuala de tria.

            Joan-Jacme Fenièr es tanben un saberut naulejant dins mantunes domènis de recèrcas : literatura, istòria, arqueologia, lingüistica e sociolingüistica, economia, politica, cronicaire en lenga nòstra, etc… Es l’erudit que sabèm. Amb Benedicta Boyrie-Fenièr fan lo parelh, qu’en metent lors coneissenças dins la meteissa desca, èra lo sol capable de realizar aquel torn de fòrça de resumir lo despartament de Landas en 190 paginas, partent de 101 datas.

            Aquela idèia de tractar de l’istòria d’un parçan donat partent d’un centenat de datas es una idèia mannada. Demorava pas mai qu’a causir las datas e los eveniments que s’i reportavan. Supausi que la tria deguèt èsser malaisida, tant se passan fòrça causas dins un meteis temps per un luòc donat. Nimai l’exercici foguèsse pas del mai aisits, los autors s’en son plan tirats se ne jutgi per l’interés que prenguèri a descobrir, a tavèrs lor libre, aquel parçan de Gasconha. An judiciosament ensajat de variar los sicuts evocats.

Las notícias son plan alestidas. En una pagina o una pagina e mièg, los autors van a l’essencial. Amb una precision quasi cirurgicala an defugit totes los detalhs que poirián subrecargar inutilament l’article. Aqueste es servit per una redaccion clara e precisa, aisida de legir. Lo tot èra, plan solide, de s’arrestar suls eveniments e suls personatges que « faguèron » l’istòria de Landas. Coma o precisa l’introduccion, aquela causida podiá pas, ça que la, èsser pas qu’arbitrària.

Los articles, los anam pas totes passar, mas per balhar una idèia de l’espandida de l’erudicion dels autors notarem qu’evòcan de personatges celebres. Demest aquestes Domenge de Gorgas (1522-1593) un cabdet de Gasconha que partiguèt a l’aventura tanplan en Africa coma a las Americas. Mas tanben Sant Vincent deu Poi qu’agèt tanben una vida movementada « En 1605, tornant per vaissèl de Marselha a Narbona, lo vaquí empresonat pels piratas barbarescs. Serà vendut coma esclau a Tunís. I passarà dos ans. Mentretant, capitarà de s’escapar amb son darrièr mèstre, un renegat de Niça que pasmens, repentit, se vòl enfugir de la tèrra africana ». Atal acòstan Occitània a Aigas-Mòrtas.

Aprenèm tanben que d’unes naufragis pòdon subvenir sul litoral landés, per exemple aqueles cinc galions portugueses al sègle XVIIen. Pus tard, en 1770, lo 6 d’abrial mai precisament, aquò’s l’aigat excepcional d’Ador que puja fins a 6,80 metres al dessús son nivèl normal. Los gastes son, plan solide, nombroses.

Una de las causas que m’agradèron mai a la lectura d’aqueste obratge es que per parlar de l’ignominiosa guèrra de 1914-1918, los autors gausan dire d’aquel òrre chaple que foguèt una guèrra civila europèa. Curiosament l’ai ieu totjorn percebuda atal sens jamai aver pogut trobar los mots que caliá per definir mon sentit. Son Benedicta Boyrie-Fenièr e Joan-Jacme Fenièr que los trobèron per ieu e totes los qu’auràn l’astre de legir lo libre. Una « guèrra civila europèa », aquí cossí en tres mots se pòt definir l’absurditat criminala d’aquel conflicte que, o cal mencionar, tròba sas originas dins l’imperialisme francés (Alsàcia francesa contra tota evidéncia e realitat). Aquela guèrra maquèt durablament Landas coma gaireben totes los parçans del continent. Sas consequéncias nefastas las patiguèron mantunas generacions tot sabent que la segonda guèrra mondiala foguèt la seguida de la primièra. Pas que per Landas son 12 000 mòrts de deplorar. Pas que d’òmes dalhats dins lo plen de lor vitalitat. Forçadament l’activitat sociala e economica del despartament ne patiguèt.

Mai agradivament, los autors remembran la finala del campionat de frança de rugbi de XV en data del 2 de junh de 1963 que foguèt un derbí, memorable entre totes, entre l’Union Esportiva Dacquesa e l’Estadi Montés. Tant val dire qu’aquel jorn d’aquí, tot lo despartament de Landas aviá pujat a la capitala bordalesa per i assistir.

Los autors, nimai per enumerar de faches, an una vision ciutadana de lor país. Perdon pas jamai de vista l’interés public de las infraestructuras. Deploran condreitament la tampadura de las vias ferradas consideradas « segondairas » pels tecnocratas. Vias que son vengudas, segon la remirabla frasa dels autors : « Vodadas a l’onorabla e plasenta foncion de pistas ciclablas ».

Coma condreitament notat dins l’introduccion, aquel obratge a per tòca de respondre als besonhs de los que, foguèssen pas que de passatge dins Landas, an besonh de n’aprene sus aquel parçan gascon. Emai la tòca es capitada èssent que lo libre clau mai que la superficialitat istorica del despartament balhada pels desplegants toristics. Los autors an menimosament arrestadas las datas importantas que marquèron o que comptèron per aquel país de selvas e de còstas maritimas. Totes los aspèctes naturals e umans de Landas son evocats e brèvament desvolopats dins lo libre. Es estat alestit d’un biais concís e pedagogic. Es ni mai, ni mens, un obratge de vulgarizacion istorica capitat.

En 190 paginas es un condensat de çò que se deu saber per descobrir lo país landés. Son 101 esclairatges suls sicuts essencials que faguèron e que fan Landas. Aquela formula de las 101 datas causidas poriá èsser retenguda per totes los parçans occitans.

                                                                                                      Pèire Rabasse

 

            « Les Landes en 101 dates / Landas en 101 datas » de Benedicta Boiriá-Fenièr e Joan Jacme Fenièr. Edicions La Geste. Despaus legal : trimèstre primièr de 2021. 190 paginas.

 

https://www.cultura.com/les-landes-en-101-dates-beau-petit-pays-9791035306533.html?utm_source=google&utm_medium=cpc&utm_campaign=FM_SEA_DSA&gclid=CjwKCAjwn6GGBhADEiwAruUcKsdsfIs92bibT9uiBeST1uud6PBaxHNeE_Kl-MWkjhfcGcuQcY4xcRoCP10QAvD_BwE

Benedicta Boiriá-Fenièr e Joan Jacme Fenièr

Benedicta Boiriá-Fenièr e Joan Jacme Fenièr

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :