Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Lo collectatge d’Antonin Perbòsc en francés

 

            Quand ai pas pus res per legir en lenga nòstra, legissi en francés, e pus rarament en catalan. Vertat que la produccion libresca occitana (literatura e ensages), nimai per èsser pro dinamica en comparason del lectorat potencial qu’es lo nòstre, permet pas a un « gròs legeire » de l’assadolar. Atanben, se la màger part dels ensages que legissi son en francés (rares son los que paréisson en occitan), m’arriba tanben de me metre jos uèlhs qualques òbras literàrias dins la lenga de delà Léger.

            De notar en passant que legissi pas tot çò que pareis en occitan. A n’aquò mantunas rasons. Primièrament, nimai per legir las revistas literàrias màger, soi pas al corrent de tot çò qu’espelís en Occitània. Cal ben reconéisser que, d’aquel punt de vista, la comunicacion es encara e totjorn pas lo domèni dins lo cal los occitanistas son los mai experimentats. Atanben, me pòt arribar de descobrir, per azard, una pèrla literària dètz ans -e qualques còps mai- aprèp sa parucion. Un biais de comolar aquela manca de comunicacion, seriá qu’en Occitània coma dins totes los autres paises del monde, los editors faguèssen un servici de premsa per caduna de lors parucions. En çò nòstre, aquò representa pas qu’un dozenat de libres de mandar als principals mèdias. Seriá lo minimum per far conéisser lor trabalh. Mas quitament aquò, los editors occitans refusan d’o far. Dins aquelas condicions, se cal pas estonar, puèi, que lo libre occitan se venda mal. Per parlar pas que de mon experiéncia, solas las Edicions dels Regionalismes me fan de contunh lo servici de premsa. Atanben, se cal pas estonar se, quand parli d’un libre, l’obratge en question siá sovent sortit d’aquestas valentas edicions.

            Per illustrar lo fach, un còp de mai, vos vau far la presentacion d’un libre que ven d’espelir en çò de las Edicions dels Regionalismes. Aqueste còp, se tracha de « Contes licencieux de l’Aquitaine » d’Antonin Perbòsc que foguèron publicats en 1907 dins la colleccion « Contribucions al folclòre erotic, contes, cançons, usatges, etc… amassats de sorgas oralas ». Tan val dire qu’aquestes tèxtes son de pèças de collectatge. Sabèm qu’Antonin Perbòsc passèt bravament de temps a anar visitar lo monde del campèstre per ne recampar la literatura orala. Foguèt un dels nombroses etnografes que compta Occitània.

            La primièra curiositat d’aqueste libre es qu’es pas signat de l’autor. D’efièch, aqueste s’i amaga jos l’escais de « Galiot e Cercamons ». Alavetz, cèrqui d’imaginar lo « perqué ? » Vertat es qu’Antonin Perbòsc èra regent a l’epòca de la primièra parucion del libre. D’aquel temps, un regent representava socialament qualqu’un complissent una foncion seriosa, emai tras que seriosa. Dins lo vilatge, amb lo rector e lo conse, lo regent èra una personalitat. Alavetz, benlèu que volguèt pas atemptar al seu prestigi social en publicant d’istòrias que generalament se contavan pas que dins las casèrnas o a la fin dels repaisses de caça. I a probablament una autra rason. L’apreciacion que ne poiriá portar sa ierarquia dins l’Educacion nacionala. Ja, èra marcat de roge per ensenhar un bocin de lenga occitana a sos escolans. Benlèu que se volguèt pas far remarcar un còp de mai en publicant un recuèlh d’istòrias calhòlas, emai foguèsse jol pretèxte scientific de l’etnografisme. Atal se poiriá explicar la causida d’aquel escais. Mas se pòt tanben que i aja d’autras rasons que m’escapan.

            Totas las istòrietas presentadas dins aquel libre en francés son estadas recampadas en occitan per l’autor. Alavetz, son totas de traduccions. Dins aquestas, Antonin Perbòsc daissa fòrces occitanismes. O fa dins sas causidas lexicalas, mas tanben sintaxicas, çò que fa un curiós barrejadís que, de còps, daissa lo legeire amb las gautas de l’endarrèr entre doas cadièras. Aqueles tèxtes recampats, patissi personalament per los qualificar de « contes ». N’an pas l’estructura al sens dels contes tradicionals. Per ieu son pas que d’istoriètas calhòlas mai o mens longas, mas pus sovent cortas que longas. Dins aqueste recuèlh son classificadas per tèmas : s’i tròba los ninòis (en sexualitat plan solide), los novèls maridats (que mancan d’experiéncia sexuala), los cocuts (qu’es totjorn l’autre), los rectors e las femnas (lo tèma mai presat se me referissi a ma pròpria experiéncia d’etnològue). Aquel darrièr tèma compren los dos jostèmas que son « las confessions » e « los presics ».

            Alavetz, reconeissi aver una brava dificultat amb aquela mena de recuèlh d’istòrias calhòlas ; tèxtes d’alhors escutlats dins una lenga simplificadas al maximum. Malgrat totes los prefacis escriches per d’egrègis etnològues, tiri mal a percebre lor costat scientific. Arribi pas qu’a lor trobar una valor literària e scientifica menèla, tras que menèla. Si-ben-tant ! la sola foncion e utilitat socialas que devián aver a l’oral èra la de l’educacion sexuala dins una societat d’alara anafabèta e ont la sexualitat èra tabó. Una societat occitana ont l’obscurantisme de la Glèisa catolica èra encara prenhent. La sexualitat èssent universala e lo pròpri de l’umanitat, seriái prèste a jogar que las istòrias calhòlas devián èsser, a quicòm prèp, las meteissas un pauc pertot sus la planeta.

            Cal de tot per far monde ! Pasmens, a las istòrias pebradas e calhòlas de sala de garda e de darrèr los lenhièrs, preferissi la literatura erotica contemporanèa. Mas una causa exclusís pas l’autra.

 

 Pèire Rabasse

 

« Contes licencieux de l’Aquitaine » d’Antonin Perbòsc. Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir en junh de 2019. 186 paginas.

 

https://editions-des-regionalismes.com/epages/78a1391f-9736-4f48-a055-7b67ee9ca57a.sf/fr_FR/?ObjectPath=/Shops/78a1391f-9736-4f48-a055-7b67ee9ca57a/Products/AVL280

« Contes licencieux de l’Aquitaine » d’Antonin Perbòsc

« Contes licencieux de l’Aquitaine » d’Antonin Perbòsc

Tag(s) : #A libre dobèrt, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :