Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Saber intervenir publicament

 

           Cada an, un valent cercle occitan de l’Institut d’Estudis Occitans de Centroccitània, organiza un viatge annadièr. Alavetz, son un cinquantenat de personas que van vistalhar un canton d’Occitània. Fa qualques annadas anguèron dins las Valadas cisalpinas, la Val d’Aran, etc... Es, çò me sembla, un biais intelligent d’escambiar entre Occitans de mantunes parçans del país. Lo viatge se fa sus qualques jorns dins una fòrça bona convivialitat, aquò va sens dire.

          Aqueste an, anguèron far una virada del costat de Niça. En passant vistalhèron Nimes e Arle. Es un moment de destenta que sembla fòrça presat pels participants. I soi pas jamai estat, mas semblariá tanben que maridan cultura e gastronomia, çò qu’es pas un pecat, plan lo contrari. Es un biais coma un autre de descobrir la civilizacion occitana. Cal pas jamai aver paur de multiplicar las accions per sensibilizar lo monde.

            D’unes d’entre vosaus se devon ja demandar ont ne vòli venir. I arribi plan planet. Figuratz-vos que La Despacha de Tolosa, plan legida per èsser lo sol quotidian publicat dins la màger part de las comarcas de Centroccitània, publiquèt dins son edicion del diluns 16 d’octobre de 2017, un rendut-compte d’aqueste viatge del cercle dins lo país niçard. Se tròba pas enluòc lo nom d’autor de l’article, mas tot sabent que cap jornalista, nimai correspondent de La Despacha, deguèt pas far lo desplaçament, imagini que l’autor deu èsser un dels viatjaires. Mai que probable un sòci del cercle.

          D’un punt de vista de la comunicacion de massa i auriá per dire. Per exemple, per balhar enveja de descobrir la lenga occitana als Occitans que la parlan pas encara. Avèm de los encoratjar a s’i metre. Malurosament, aquí çò que nos escalcís l’article «  Los participants, non solament poguèron vistalhar Arle, Niça, Menton, Coarasa e Nimes, mas aguèron lo plaser de rescontrar d’unas personas elas tanben amorosas de la lenga occitana. D’efièch, totas las visitas se son fachas dins la lenga e, un còp de mai, totòm poguèt se mainar que i aguèt pas cap de problèma de compreneson, qu’aquó siá amb lo provençal en Arle o Nimes, lo niçard a Niça, lo mentonés a Menton o lo niçard gavòt a Coarasa… ».

           La meu sògra, qu’aviá legit l’article abans ieu, me faguèt remarcar, per justa rason, qu’aquò fasiá plan de « pateses » : lo provençal aicí, lo niçard alà, lo mentonés a costat e lo « niçard gavòt » un pauc puslèu. Me faguèt remarcar que l’occitan deu èsser una lenga plan complicada d’aprene e que dins aquelas condicions ela, a aprene una lenga, s’estimariá melhor aprene l’esperanto. M’escalciguèt que s’entre Niça, Menton e Coarasa caliá cambiar tres o quatre còps de parlars, èra pas estonant que la lenga interèsse gaire de monde. Nimai per li afortir que las diferéncias èran menèlas, coma èra condreitament mencionat dins l’article, i aguèt pas res a far.

- Justament ! i anguèt ela. S’insistisson tant dins lor article es que l’intercompreneson deguèt pas èsser tant evidenta qu’aquò.

          Aquel afar me faguèt tocar del det cossí sèm maladreches dins nòstra comunicacion e nòstras opcions politicas. Primièr constat, un còp de mai me maini que los tenents de l’iperdialectalizacion e del folclòr iperdialectic an pas cap de consciéncia sociolingüistica. Non soncament an pas de consciéncia sociolingüistica, mas an pas tanpauc de consciéncia politica, que la segonda raja de la primièra. Allòc de butar de cap a una estandardizacion minimala de la lenga suls quatre grands dialèctes (nòrdoccitan, gascon, lengadocian e provençal), aquí que prenon plaser a abocinar a lenga en josdialèctes quand es pas en jos-josdialèctes. Lo mentonés diferent del niçard a existit, mas qual lo parla a l’ora d’ara a despart de qualques folcloristas ? E que dire del « niçard gavòt » ? Es en presentant al monde una lenga trissada menut que los anam convencer d’aprene l’occitan ? Al contrari ! Van prene paur d’èsser pas compreses trenta quilomètres pus luènh… S’agoludís pas las moscas amb de vinagre.

            Se diriá que d’unes occitanistas se plason mielhs pèrdre lor temps a trencar la lenga en milanta tròces menuts puslèu que de la ramosar per ne far una grand lenga sociala de comunicacion pel sègle XXIen. S’agradan melhor dissecar lor lenga malautejanta puslèu que de la reviscolar. Per presentar lor viatge en Provença, los occitanistas avián besonh d’insistir publicament sul josdialectalisme de l’occitan ? Me pensi qu’aquí an fach pròva d’una manca evidenta de pedagogia. Se’n serián pogut téner a dire que lo provençal es prèp del lengadocian e basta !

            Ja que los detractors de l’occitan arrestan pas de l’acusar d’èsser pas lo meteis a trenta quilomètres, auriam pas nosaus mestièr de cridar a l’unitat de la lenga ? Alara que d’ara enlà la lenga se transmet pas mai de familha, es ora d’anar cap a una estandardizacion de cadun dels quatre dialèctes en los tiran totes de cap a un occitan estandard. Es una condicion sine quo non per salvar e tornar socializar la lenga occitana.  La causa es d’ont mai indispensabla que sens la lenga i aurà pas d’especificitat ni de civilizacion occitana. Mas aquela demarcha demanda de daissar de caire lo folclòre lingüistic per bastir un aplech lingüistic modèrn, aisit de mestrejar e eficaç. Avèm de daissar la « paleodialectologia » per passar lèu-lèu al combat politic. Es una question de clarvesença, de prioritat e de postura militanta.

            La politica francesa mesa en practica en Occitània es totjorn estada la de l’eradicacion de l’occitan e de sa substitucion pel francés. D’uèi, aquela politica es a mand de capitar. L’occitan es dessocializat. Adoncas se tracha per nosaus, dins de condicions tras que desfavorablas per çò que privats de tot poder decisional, de tornar al pòble lo gost de sa lenga. Per aquò far, la li cal presentar coma un element identitari incontornable de la nacion. Soi pas solide que capitèssem se la i presentam de longa coma fragmentada a tròces e a bocins.

            Pulèu que comparar de longa nòstras diferéncias josdialectalas coma s’èran un tresaur alara que son nòstras enfèrrias, fariam melhor, dins nòstres escambis interoccitans, de comparar nòstras accions de resisténcia politica a l’assimilacion perpetrada per l’Estat colonial.

 

Sèrgi Viaule

Saber intervenir publicament
Tag(s) : #Tot en Oc, #Sèrgi-Viaule, #culture, #occitanie
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :