L’homme à la vie inexplicable, Enric Gogaud

            Coma al jòc de las sèt familhas, dins la familha Gogaud balhatz-me lo paire del prenom de Pèire (1912 - 1988). Se tracha de lo qu’escriguèt en occitan « Lo cap del camin » publicat dins la colleccion « Atots » en 1972, puèi, entre maitas causas, « L’uèlh de la font » publicat el tanben dins la colleccion « Atots » mas aqueste còp en 1977. Totjorn dins la familha, balhatz-me ara l’oncle del prenom de Raimond (1928 - 1996). El tanben escrivan de lenga occitana publiquèt « Mon barri » en 1983 dins la colleccion « Atots » de l’Institut d’Estudis Occitans. Publiquèt tanben « Lo miralhet » a las edicions Vent terral, obratge que foguèt guerdonat en 1974 del prèmi Josèp Salvat. Publiquèt encara « Tres cantons » a la edicions Vendèmias qu’obtenguèt un prèmi als Jòcs florals de Tolosa en 1982. Enfin, e per acabar, demandi Enric, lo filh (1936 - 2024). Aqueste a tanben escrich en occitan de cançons, emai las enregistrèt dins las annadas 1970 sus un trenta-tres torns vinil (a l’epòca se coneissiá pas encara los disques compactes). Per çò que tòca a sa pròsa, Enric Gogaud l’escriguèt en francés. Se vei aquí amb la familha Gogaud la casuda de l’emplec de la lenga nòstra. Oncle e paire escrivián en occitan. Lo filh èra escambarlat entre doas lengas : francés e occitan. Per çò qu’es de la generacion dels felens, es probable que las fabas sián cussonadas, valent a dire que sián incapables de parlar la lenga del paire e dels aujòls. Lo crimi de lingüicidi es ara complit. L’autoproclamat « país del dreches umans » se pòt regaudir d’èsser un assassin.

            Per ne tornar a l’Enric Gogaud, s’a escrich en francés sos romans, aquestes avián sovent per objècte Occitània, e mai que mai l’Occitània medievala. Nos sovenèm totes de son famós « Bélibaste / Belibasta » mantunes còps reeditat. Amb aqueste « L’homme à la vie inexplicable / L’òme de la vida inexplicabla » torna explorar l’istòria medievala nòstra. D’unes trebolafèstas escupiran benlèu que se tracha d’una catarada de mai. Çò que sabon pas aquestes es que la catarada (roman se debanant a l’epòca del catarisme), en francés coma en occitan, es vengut un genre literari a part entièra. La catarada es venguda una varianta autonòma del roman istoric.

            Una de las particularitats d’aquel roman d’Enric Gogaud es que l’autor, al debanar de la narracion fa de digressions longas. Aquelas descripcions qualques còps naturalistas e autres còps psicologicas, se legisson amb grand plaser. Son cargadas d’un estetisme literari pròpri a l’autor carcassonés. Semblan quitament, a passas, a de pròsa poetica. Aquel biais d’escalcir una narracion es pro rar, emai tròp rar. Aquel estil es probablament degut al fach qu’Enric Gogaud es mai que tot un contaire. Aquel biais de contar una istòria lo deviá segurament al seu paire Pèire e al seu oncle Raimond, totes dos escrivans de lenga nòstra, coma o venèm de véser. Enric Gogaud a de qual téner. Emai se res non ditz que las arts literàrias son causas ereditàrias, pasmens, la practica orala dels contes es quicòm que deviá viure dins la familha Gogaud a travèrs las generacions.

            Emai se l’Enric escriviá sa pròsa en francés, me sembla gaire asardós d’avançar que repausa per part sus l’engenh literari pròpri a la cultura nòstra. Es la rason per la quala se pòt qualificar Enric Gogaud d’escrivan occitan d’expression bilingüa, compte tengut qu’escriguèt de cançons en occitan.

            L’istòria que nos conta Enric Gogaud dins aqueste libre es la d’una caminada de vida que ne crosa plan maitas suls sendarèls rebeluts d’una Occitània medievala presa dins las mordassas de l’inquisicion. La vida d’un òme que va cercar e trobar una espiritualitat puslèu al prèp de la natura que de l’umanitat. Una umanitat naulejant de longa entre marridesa e bassessa. Dins aquelas pontanadas trebolas, l’eròi aurà milanta espròvas a traversar per contunhar sa rota suls camins perilhoses de la vida. Se totes sos rescontres son pas funèstes, d’autres lo van marcar dins sa quita carn. Entre fadas e demònis, serà obligat de costejar de personatges als caractèris per lo mens susprenents.

            Lo tèma de l’Edat-Mejana occitana es un tèma inagotable pels escrivans. Cada an son tres o quatre romans que son publicats, siá en francés, siá en occitan sus aquel sicut. Se los escrivans s’alassan pas d’escriure de ficcions sul catarisme, los lectors, eles, s’alassan pas tanpauc de los legir.

            Dins aquel roman, nimai per l’epòca rufa dins la quala se debana, es cargat de sensibilitat. Es un roman de la vida e dels sentiments tels que se pòdon endurar e gausir a l’encòp. Lo tot descrich amb fòrça generositat en 260 paginas. Cada obratge d’Enric Gogaud es un convit a anar al rescontre de çò que se vei e de çò que sembla amagar, mas que l’autor, en extralucide qu’èra, sabiá per nossaus entreveire e interpretar. Sus aqueles sendarèls a l’encòp bartassièrs e enlusits, cada lector i tròba son compte. Aquí çò es la vertadièra literatura. A cadun de se’n sasir.

               Pèire Rabasse

            « L’homme à la vie inexplicable / L’òme de la vida inexplicabla ». Edicions du Seuil. Colleccion « Grands romans ». Despaus legal : junh de 2008. 254 paginas.

https://www.amazon.fr/LHomme-vie-inexplicable-Henri-Gougaud/dp/2757809075