/image%2F0568858%2F20140111%2Fob_0348f4_logo-pno-jpg){kind=logo}
Aprofiechèri la Nòv’Estivada d’ongan que se debanava a Sebesac per crompar aquel libre. Es estat editat per l’ostal Vent Terral. Un ostal associatiu e militant que justament festeja en 2024 sos cinquanta ans d’existéncia. Un ostal creat e totjorn bailejat per Jòrdi Blanc. Se rendrà pas jamai pro omenatge als grands editors nòstres. Pr’aquò, urosament que las Letras occitanas agèron e an d’editors coma Joan Larzac, Robèrt Martí, Eric Chaplain, Joan Eigun, Jòrdi Blanc e plan maites encara. Sens aqueles benevòls que d’unes i consacran lor vida, res se seriá pogut far en matièra d’edicion en occitan. Que qualqu’un me balhe lo nom d’un editor parisenc que se siá un jorn interessat a la literatura occitana… Per la literatura chinesa, africana, checa o americana ; aquí los avètz. Mas foguèsse pas que la publicacion d’òbras occitanas reviradas en francés, per elas n’es pas question. Seriá reconéisser l’existéncia de la lenga occitana e d’aquò lo supremacisme francés ne vòl de cap de biais.
Alara que d'uèi patissèm d’una manca crudela de critics literaris, Ives Roqueta n’èra un de vertadièr. Non pas per çò qu’èra professor de letras e que seriá estat son mestièr, mas per çò que lo Roergat legissiá e escriviá amb son cap e sas tripas occitanas. Èra un escrivan d’aquesta tèrra, un patriòta afogat. Ives Roqueta obrava per la nacion. Coma o escriguèt sovent, sa sola rason d’escriure e de far conéisser l’escritura d’òc, èra de far córrer la lenga nòstra. Es quasi lo cas de totes los escrivans occitans de lenga occitana ; se que non serián d’escrivans occitans de lenga francesa. Un escrivan occitan es a l’ora d’ara, e aquò fa de sègles que dura, un escrivan luchaire, un escrivan descolonisaire.
Coma Ives Roqueta, pensi qu’un escrivan occitan non sauriá escriure autrament qu’en occitan. Atanben me soi totjorn demandat cossí se fasiá que qualques escrivans occitans pòscan tradusir eles-meteisses lors òbras en francés. « Pour être lu par le plus grand nombre » disiá lo quiti Pau Gairaud (la causa es raportada per Ives Roqueta). Aqueles escrivans los teni pas ieu per d’escrivans fonsament enrasigats dins la cultura nòstra. Son tot bèl just d’ennegrisisseires de papièr. Benlèu de monde esquizofrèns, incapables d’assumir lor natura prigonda. Ensajan de se far perdonar per lor opressor en tradusissent dins sa lenga. Aquela situacion me còrferís.
Aquel libre al títol escur e de mal comprene « Un autre Rouergue Paul Gayraud » conten totas las criticas que l’Ives Roqueta faguèt dels obratges de Pau Gairaud. De tot temps Ives Roqueta foguèt un fin analista de la literatura nòstra. Lo caliá legir per se far una idèa sus una òbra quina que foguèsse. Non pas que çò que disiá èran de messas, mas son parlar franc porgissiá totjorn un esclairatge preciós e autorizat sus un libre.
Aquel obratge recampa de criticas paregudas dins las revistas « Viure », « La revista de Roergue », « Occitans ! » (la revista de l’Institut d’Estudis Occitans nacional), « Lo gai saber », mas tanben La despacha de Tolosa (lo quotidian francofòne de Lengadòc). Los obratges espepissats per Ives Roqueta son los dos volums de « Lo libre del Causse » e los quatre volums de la sagà « Lo vielh estofegaire ». Totes obratges qu’agèri lo plaser de legir al moment de lor parucion, sens aver a l’epòca legit las criticas d’Ives Roqueta.
E justament l’interés de las aver tornadas publicar d’uèi, es que me ven l’enveja de tornar legir aqueles obratges alara qu’autor e critic son ara desapareguts. Es evident que mercés a n’aquela iniciativa de Jòrdi Blanc e de las edicions Vent Terral, ne vau far una autra lectura. Aquel repé, aquela repujada dins lo temps permés de verificar, ne n’èra encara de besonh, la soliditat de la literatura occitana dins sa diversitat.
Quand Ives Roqueta aviá quicòm a dire, o mandava pas cridar per un autre. Es çò que fasiá sa fòrça e quand aquesta èra mesa al servici d’Occitània -çò que mancava pas d’èsser- èra aitant de ganhat per totes. Las analisis d’Ives Roqueta èran plan apevadas sus son immensa cultura e cercavan totjorn d’èsser positivas, emai e subretot quand relevavan qualques malescasudas dins las òbras de Pau Gairaud. De notar que los dos Roergasses èran amics. Nimai per aver d’estima per l’autor, l’onestetat intellectuala del critic l’empachava pas de mencionar los limits de l’òbra de Pau Gairaud aquí ont pensava ne véser. Aquò fa que quaranta ans pus tard, aquelas analisis son preciosas pel legeire occitan d’uèi.
O ai dich mantunes còps e contunharai d’o dire : una literatura sens criticas es una literatura en perdicion. A l’ora actuala mancam d’Ives Roqueta per criticar la produccion contemporanèa. Qual d’uèi per criticar d’un biais senat l’òbra d’un Franc Bardòu, d’un Miqueu Arnaud, d’un Florian Vernet, d’un Joan-Claudi Sèrras ?.. Se’n fa encara qualques unas de la valenta revista « Gai saber ». Del costat de l’universitat Pau Valèri avèm tanben la revista numerica « Plumas », mas los autors qu’an l’astre d’i èsser mencionats son causits dins un cercle estequit e tampat. Causa que ja Ives Roqueta denonciava de son temps e qu’a pas cambiat. D’alhors, per ne tornar a Pau Gairaud, urosament qu’agèrem Ives Roqueta per nos parlar de son trabalh, se que non sos libres serián demorats dins l’anonimat de las laissas inagantablas las pus nautas de las bibliotècas.
Pèire Rabasse
« Un autre Rouergue Paul Gayraud » d’Ives Roqueta. Edicions Vent Terral. Acabat d’estampar e despaus legal : abrial de 2024. 94 paginas.
/image%2F0568858%2F20241102%2Fob_ef9c72_un-autre-roeugue.jpeg)
Un autre Rouergue Paul Gayraud, d’Ives Roqueta