Josèp Salvat, « l’especialista » d’August Forés

            Per lo que sap furgar, las laissas de las bibliotècas occitanas son claufidas de palhetas d’aur. Ne vòli per pròva aquel remirable estudi literari e biografic de Josèp Salvat (1889 – 1972) tocant lo poèta e jornalista August Forés (1848 – 1891). Solide que Josèp Salvat, professor de literatura occitana a l’Institut catolic de Tolosa pendent de decennias, e subretot baile-fondator del Collègi d’Occitània fins a sa mòrt, es estat « l’especialista » d’August Forés. Dins la bibliotèca del Collègi d’Occitània aviá a posita la correspondéncia tras qu’abondosa de l’autor. Que me siá permés de soslinhar en passant la riquesa excepcionala d’aquela bibliotèca que clau un nombre important de manuscrits e de correspondéncias d’escrivans.

            A legir aquel estudi literari se compren lèu que Josèp Salvat presava, entre totes, l’escrivan August Forés qu’aviá pr’aquò jamai conegut. Aviá una simpatia particulara per aquel autor, çò que demòstra que la tolerància e las valors de paratge son totjorn estadas vivas en occitanisme. Aquela remiracion del canonge Josèp Salvat per l’atèu e liure pensaire August Forés èra pas, de prima pausa, evidenta. D’efièch, l’escrivan e jornalista August Forés èra notòriament anticatolic. O èra mai que mai per lo ròtle despotic jogat per la glèisa papista contra Occitània a l’Edat Mejana. Los chaples comeses per la glèisa catolica son estat talament òrres que las memòrias intergeneracionalas occitanas an longa vida. La rason n’es certanament qu’a l’epòca un lenhièr s’èra pas encara escantit que ja l’inquisicion ne fasía alucar un autre. Cossí que ne vire, August Forés se faguèt enterrar drech e virat cap a Montsegur. Çò es un palm de nas a la glèisa catolica per l’eternitat.

            Ni per aquò, lo canonge Josèp Salvat parla totjorn amb frairetat d’August Forés, son davancièr en occitanisme. Çò qu’a unit los dos òmes aquò’s lor patriotisme occitan. Josèp Salvat se definissiá clarament coma nacionalista occitan. La causa m’es estada atestada mai d’un còp.

            L’erudicion fòrça espandida del professor Josèp Salvat li permet de nos balhar un estudi menimós e quasi exaustiu de l’òbra literària e jornalistica d’August Forés. Una òbra poliforma e colossala malgrat que l’intellectual naudarian siá malorosament mòrt jove a l’edat de 43 ans solament. A legir aquel libre òm se pren lo regret d’èsser pas estat un dels escolans de Josèp Salvat. Sos corses devián èsser rics e dinamics coma l’es aquel obratge sus un poèta e escrivan màger nòstre. Ont n'es d’uèi la critica literària occitana ? Regreti personalament qu’espeliguèsse pas pro sovent aquela mena de monografia sus nòstres autors.

            Dins aquel obratge aprenèm un fum de causas, entre maitas que dins l’istòria de l’occitanisme, los felibres, que foguèssen blancs o roges, an totjorn fach aleujança al supremacisme francés. August Forés tombèt dins la trapèla coma los autres. Totes, per se balhar lo drech d’escriure occitan se cresián obligats de balhar lor assentiment a l’ultranacionalisme francimand. Cal ben dire que la pression psicologica es fòrta dempuèi 1789 e encara mai aprèp la desfacha de l’imperialisme francés en Alsàcia en 1870. Tant e plan que lo paure August Forés se sentiguèt el tanben obligat de plorar sus la « pèrdia » d’Alsàcia alara qu’Alemanha fasiá pas que recuperar una part de son ben e los Alsacians plan uroses de recobrar lor autonomia politica. Mas d’aquela autonomia politica del pòble alemand d’Alsàcia lo poèta e intellectual lauraguesòl, pr’aquò fòrça politisat e engajat, ne parla jamai. Al contrari, es obligat, o se sentís obligat, d’udolar amb los lops francimands dels cròcs agusats. Plan solide qu’es impossible de jutjar al sègle XXIen del comportament d’un poèta occitan del sègle XIXen. Mas soi ben tengut de constatar de racacòr lo comportament ambivalent dels occitanistas, de totes los occitanistas abans la creacion en 1959 del Partit de la Nacion Occitana. Probablament qu’a l’epòca se sometre pas a l’ideologia imperialista francesa auriá agut per consequéncias, a minima d’èsser socialament marginalizat. Remarcarem en passant que d’uèi encara s’afortir publicament nacionalista occitan es complicat talament la dòxa franco-supremacista es prenhenta dins la societat. Una societat d’alhors cada jorn un pauc mai desoccitanizada. Tant e mai que totes los elements identitaris occitans riscan lèu d’aver desaparegut. Mas tant que los militants del Partit de la Nacion Occitana seràn sul terren per portar testimoniatge de sa realitat, Occitània contunharà de viure e de luchar per lo recobrament total de sas libertats politicas.

            Pòdi pas acabar aquela presentacion de libre sens senhalar qu’una part de las òbras poeticas d’August Forés se pòdon encara trobar. Son estadas publicadas en 2015 dins una tras que polida edicion al dintre de la colleccion « Classics occitans » de l’Institut d’Estudis Occitans. Plan solide que lo libre se pòt crompar en linha sul sitenet d’IDECO. Bona lectura.

             Pèire Rabasse

            « Le poète Auguste Fourès – Lo poèta August Forés » de Josèp Salvat. Edicions del Collègi d’Occitania. Despaus legal : segond trimèstre de 1974. 206 paginas.

https://www.logaisaber.com/page/2205768-livres