Precís d’occitan e de catalan

            Fa gaire me tombèt jols uèlhs un libròt que portava lo títol de « Precís d’occitan e de catalan ». l’obratge es estat alestit e editat pel Centre Regional de Documentacion Pedagogica (CRDP) de l’Academia de Montpelhièr, tant val dire per la sucursala Bas-lengadociana de l’Educacion Nacionala francimanda. Aquel obratge data de 2006 e compreni pas que me siá pas arribat dins las mans puslèu. Benlèu per çò que soi pas ensenhaire, qu’es destinat als ensenhaires e que l’ensenhament public dins l’Estat francés es assegurat per una corporacion foncionarizada tampada. Aquò rai !

            Còpsec comprenguèri que se trachava d’un libre-caucion. Un libre per far creire que se fasiá quicòm tot en fasent lo minimum legal a prepaus de l’ensenhament de las lengas dichas « regionalas » dins la fortalesa de l’Educacion Nacionala francesa. De fach, se tracha de la dòsi minimala de morfina autrejada a las lengas escanadas. Artifici per permetre al poder francés de se balhar quicòm a mostrar se, per cas, qualques autoritats internacionalas d’aparament dels dreches lingüistics li demandava de comptes. Malurosament me maini que totas las convencions e tractats sul sicut signats per França son pas que de tèxtes formals e non constrenhents. Fin finala engatjan pas que los que i creson. Alavetz, los signataris violaires pòdon contunhar de far çò que vòlon dins una totala impunitat. Lo poder supremacista o sap ben pro e doncas se geina pas.

            Tre la primièra frasa de son portisson, Christian Nique lo rector de l’Academia de Montpelhièr de l’epòca, i va de la retorica falsièra costumièra dels colonialistas : « Lo francés es la lenga de la Republica e lo nòstre país es ric de sa diversitat lingüistica ». Un còp mai tornam aicí als somalhs de l’ipocrisia. I sèm acostumats, mas capitarem pas jamai a nos i far. Aquò’s normal ! Quin èsser uman, normalament nascut, se fariá al mesprètz ? La question per ieu es de saber cossí de personas se pòdon comprometre atal, tan bassament, d’un biais tan ignominiós. Lo maquiavelisme existís mas ai de mal a comprene que Nicolau Machiavel siá pas estat francés.

            Aquel Christian Nique, coma planes foncionaris de l’Estat francés es estat decervelat o alara fa mina de far l’ase per aver de bren. Coma totes los pichons soldats, a quitat son umanitat per venir un robòt. Coma tal es ara programat. Aquel òme sap dire la messa : « Lo dever primièr de l’escòla es de permetre a totes los mainatges de França de mestrejar perfièchament lo francés ». Ite missa est. Aquò’s deuriá dobrir los uèlhs als innocents qu’aurián pas encara comprés que las questions lingüisticas son de questions politicas. Christian Nique es un colonialista assumit : « L’unificacion lingüistica francesa s’es bastida sul reget de las lengas que d’uèi apelam regionalas e plan sovent sul reget de las culturas que portavan aquelas lengas. Qual sap se caliá aquesta unificacion e se caliá que se desvolopèsse coma o faguèt ? D’uèi la question a pas mai se sens : nòstra lenga comuna es aquí, polida e fòrta, generatritz d’una grand literatura e portaira de las pus agrègias formas de l’umanisme ». Aprèp un tal discors, qual sap se val lo còp de contunhar a legir aquel libre ? La responsa es evidentament de òc. Per lo plan combatre, cal plan conéisser l’enemic.

            Un pauc pus luènh dins l’obratge un ultrasupremacista trasteja pas per escriure : « Lo francés sembla sol capable de veïcular las idèas progressistas, mas atanben de fixar amb clartat los principis de la rason ». Tombam aquí dins los deliris costumièrs dels Franceses que contunhan, encara e totjorn, a èsser solides d’èsser los sols capables de civilizar l’umanitat. Lo racista Jules Ferry es pas encara mòrt !

            Es amb una tala orientacion ideologica que l’Educacion Nacionala francimanda condiciona los eventuals ensenhaires d’occitan. Al lòc de balhar una vision objectiva de la situacion e de la valor de totas las lengas, aquela brocadura es aquí per descoratjar los ensenhaires de prene en carga l’occitan e de l’ensenhar. Lo libre es estat concebut per rebutar las gents d’ensenhar l’occitan. Aquò passa l’òsca !

            Los autors d’aqueste libròt fan lo constat, emai lo bilanç de 200 ans d’etnocidi. Etnocidi dins lo qual an pres, e prenon, lor part de complicitat. Aquel monde an ipotecat lor libertat e coneisson pas la vergonha. Probablament que se pensan que la seguretat de l’emplec val ben una automutilacion. La prioritat, l’etica, dels unes es pas la dels autres…

Amb aquò, aquel librilhon prepausa una polida presentacion tipografica acompanhada d’una abondosa iconografia, lo tot portat sus un papièr glaçat. Sus aquel afar de presentacion materiala, lo CRDP de Montpelhièr a fach çò que conveniá per carrejar ufanosament sa falsièra.

Pèire Rabasse

            « Precís d’occitan e de catalan » Collectiu. Edicions del CRDP de l’Academia de Montpelhièr. Acabat d’imprimir en decembre de 2006. 150 paginas.

https://www.amazon.fr/Pr%C3%A9cis-doccitan-catalan-Christian-Nique/dp/2866262573