Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

D’ara enlà se pòt legir Jean Giono en lenga nòstra

            Amb aquel obratge nos retrobam dins una mena de vilatge fantauma, poblat pas que de cinc familhas o gaire mai. Un airal ont i a pas plan de tèrra laurabla e ont l’aiga i es escarsa, e doncas preciosa. Es mai un masatge qu’un vilatge perdut dins la montanha. La vida sembla s’i debanar a l’alentit. Totes los estatjants, o pauc se’n manca, i son ansioses. Dins la descripcion que nos fa Jean Giono de la comunautat aquesta, tot es vièlh e tot s’esquiça. Tot i es gris e grisàs quand es pas completament negre. I a gaire d’esperança dins aquel monde pintrat per l’autor manosquin. En fach, nos parla de la fin d’un monde. Sèm sus una montanha ont ja d’unes vilatges son estat abandonats de lors estatjants. O son estat siá en causa de la pèsta recenta, siá en causa de la pauretat de la tèrra que noirissiá pas mai los umans que la trabalhavan dins de condicions malaisidas e d’un biais quasi fatalista.

            Es d’aquò, çò me sembla, que Jean Giono nos vòl parlar : de la fin d’un monde, d’un biais de viure que s’agota pauc a cha pauc. E quand justament la quita aiga, maire de tota vida, ven a mancar, alavetz demòra pas pus que la fugida cap a la plana. Aquel tèma de la fin d’un vilatge lo retrobam dins mantunas òbras romanescas o cinematograficas de Marcèl Panhòl. Es quicòm que torna sovent dins la literatura provençala. Sembla quitament èsser estat una obsession per la generacion dels escrivans del sègle vinten. L’obsession d’un mòde de vida, d’un biais de viure que s’escantís. La mòrt d’unes vilatges, cremats que son pel solelh que ven calfar las pèiras e fa crebar l’èrba quand, pièger encara, son pas las sorsas que s’assecan.

            Dins aquel monde als ranguilhs, las mentalitats se desumanizan per s’abestialar. Las gents, dins aqueles airals, son en subrevida permanenta. Tan val dire que costejan la mòrt al quotidian. Tanplan, entre ròcs desnuses e cèl, la foliá grelha cadun e i sucombisson emai los qu’a prima pausa semblan los mai equilibrats. Aquela foliá s’exprimís d’un biais diferent segon la personalitat de cadun. Las relacions socialas dins un mitan confinat son complicadas e totjorn tibadas. Cossí ne poiriá èsser autrament dins una societat tan precària ? Lo fatalisme i regna talament qu’òm se demanda cossí la vida s’i manten encara e dura.

            Aquel roman de Jean Giono es encorat dins la tradicion literària provençala dels sègles XIXen e XXen. Una temporada de mudaments de la societat ont, pauc a cha pauc, las gents davalavan de lors montanhas inospitalièras per rejúnher una plana en passa d’industrializacion. Aquel mudament foguèt un crèba-còr pels ancians. Es aquela fin de « paradís terrèstre », de fin d’armonia amb la natura, que nos conta Jean Giono. Mas lo roman aqueste es tanben cargat de mistèris. Çò que caracteriza mai l’òbra es la dimension subre-naturala de las interaccions entre los umans e los elements d’un costat e los umans entre eles d’autre latz. Es una òbra sorna que fa cabussar lo legeire dins las prigondors d’una umanitat a ras de tèrra.

            L’autor nos conta una vida prèp de las fòrças de la natura. Lo chamanisme se viu aquí al present. Los umans son tròp prèp dels animals, dels vegetals e dels minerals per los ignorar. La vida dels uns condiciona la vida dels autres. Atanben lo dialògue es permanent entre los umans, las bèstias, los arbres e las pèiras. Cadun deu respectar l’autre, ditz lo chaman abans de passar delà aquesta realitat. Benlèu dirà sa sciéncia e sos secrets ? Benlèu los balharà pas ? S’èra lo cas lo vilatge moririá abans ora.

            Ai sovent ausit dire, e aquò amb rason, que lo movement nacional occitan se trachava unicament de la literatura en lenga nòstra en daissant de caire la literatura occitana de lenga francesa. La causa èra vertadièra. Mas fa quelques decennias que l’es de mens en mens. Qualques autors son ja estat revirats dins la lenga del país. Fins ara Jean Giono l’èra pas estat e èra una manca vertadièra. D’ara enlà lo trabalh es entamenat de mercés la revirada de « Colina », lo primièr dels romans de l’autor provençal, per l’escrivan agenés Jacme Fijac. Una traduccion de bon legir, emai se ieu regreti que la lenga emplegada siá, a mon vejaire, tròp cargada de localismes. Mas rai d’aquò, l’essencial es que lo trabalh siá estat fach. D’aquò devèm mercejar lo reviraire e l’editor de nos balhar, çò me sembla pel primièr còp, Jean Giono en occitan.

                 Pèire Rabasse

            « Colina » de Jean Giono. Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir en julhet de 2021. 145 paginas.

https://editions-des-regionalismes.com/products/colina-revirada-en-occitan-de-jacme-fijac-avl306?_pos=1&_psq=colina&_ss=e&_v=1.0

 

Jean Giono en occitan

Jean Giono en occitan

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :