Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Xavièr Beltorn nos presenta Aquitània de l’Antiquitat fins a uèi

            Coma se pòt véser, aquò’s pas la covid-19 qu’empachèt las valentas edicions dels Regionalismes de contunhar de trabalhar e de prepausar al public libres tanplan en francés coma en lenga nòstra. Contunha d’editar o reeditar d’ensags sus divèrses sicuts e tanben d’òbras literàrias. Son catalògue pren d’ample un pauc mai cada mes. Demest sos mila títols, ara passats dempuèi bèl briu, los amators d’istòria, de filosofia, de lingüistica o tot bonament de literatura pòdon fugar a bèl èime e trobar, solide, lor bonur. Venon de reeditar « Le particularisme aquitain-gascon au moyen-âge / Lo particularisme aquitano-gascon a l’Edat-Mejana » de Xavièr Beltorn que pareguèt en 2006.

            Xavièr Beltorn es un istorian occitan sortit d’Agen. Çò que, siá ditz en passant, m’autoriza a tornar ortografiar son nom de carta condreitament en lenga nòstra. Un nom que, coma plan maites, foguèt segurament desnaturat per l’administracion franchimanda. Nos devèm d’aver l’èime de nos tornar reapropriar çò nòstre. Es un dever de liberacion. Son per d’accions menelas d’aquela mena que tornarem aquesir nòstre dignitat de pòble, mas tanben nòstra dignitat personala.

            « Als segles segond e primièr abans N. S., existisson entre Garona e Pirenèus de pòbles nomenats « Aquitans » que demòran en çò que, de just, se ditz Aquitània » ; atal comença lo libre. Aquela frasa remirabla sembla l’introduccion a un conte, a una istòria. Emai es vertat que l’obratge, destinat a un public larg d’amators d’Istòria (aqueste còp amb una « I » majuscula) es estat alestit per Xavièr Beltorn per èsser comprés de totòm. D’un autre latz, l’interés d’aqueste libre es que conten dos grases de lectura possibla : amb o sens lectura de las nòtas de bas de pagina. D’efièch, lo que vòl una coneissença essenciala de l’istòria de l’ensems aquitano-gascon, li sufirà de legir l’obratge sens las nòtas. Per contra, lo que voldrà aver una coneissença mai aprigondida e detalhada d’aquela istòria, a la possiblitat de legir las nòtas. Aquelas son nombrosas e una sola pòt tanplan far mai d’una pagina. Gaireben (ai pas menimosament verificat) la mitat de l’espaci de l’obratge i es consacrat. Aqueles dos nivèls de lectura fan la preciositat de l’obratge. A i soscar plan, i a quitament un tresen nivèl de lectura : per qual voldriá aprigondir pas qu’una temporada istorica, li revendriá de legir pas que las nòtas que concernisson aquel periòde causit.

            Aquitània, o ditz clarament l’autor, es un airal de mal definir per çò qu’es pas jamai estat un espaci natural. Se Gasconha o es per èsser l’airal ont se parla lo dialècte occitan gascon, Aquitània, tre l’ocupacion romana, foguèt pas qu’un espaci politic sens correspondre a cap de geografia umana. Es d’alhors la rason per la quala los Gascons se son de longa diches Gascons e jamai Aquitans, emai se foguèron e son encara preses dins una entitat politica del nom d’Aquitània. Segon las epòcas e las fòrças politicas en accion, l’airal foguèt movedís. L’autor nòta amb rason que l’entitat « Aquitània » aguèt de longa de frontièras elasticas. Mas es, de segur, pas pròpri a Aquitània.

            Aquel libre se deu d’èsser legit per totes los Occitans. Sus planes sicuts, tòrç lo còl a l’istòria oficiala ensenhada dins las escòlas, qu’es la dels programas impausats pel poder colonial francés. Per prene pas que l’exemple de la bastèsta de Peitieus l’istòria oficiala parla pas jamai de la preséncia del rei Eudes d’Aquitània e sonca de la Carles Martèl. Pr’aquò « Lo 25 d’octobre de 732 l’armada musulmana es estada batuda a Mossais, prèp de Peitieus, per èsser estada presa en tenalha entre las armadas del rei Eudes e de Carles Martèl. Sembla que siá estat una ataca del camp dels musulmans per N’Eudes e sos Aquitans que determinèt la victòria dels Europèus ». Se Xavièr Beltorn escriu aquò es pas sens rason ni sens sorgas. D’alhors las balhas dins sas nòtas : « La preséncia de N’Eudes e de sos Aquitans a la batèsta dicha de Peitieus es atestada pel lombard Pau Diacre (VIIIen sègle) dins son Historia Langobardorum ».

            Meteissa causa per l’estrelhada que trapèron las armadas de Carlesmanhe al còl de Roncesvals : « Aprèp l’expedicion de Carlesmanhe en Espanha e la destruccion de la vila basca de Pampalona, los Vascons (Gascons e Bascs) alestiguèron una emboscada a son armada a Roncesvals (778). Probablament que lo prince gascon Lop participèt a n’aquesta emboscada. Es almens l’ipotèsi de Renée Mussot-Goulard ». De ges de biais l’armada de l’emperaire alemand es pas estada desfacha pels Sarrasins, mas plan per una aligança entre Bascs e Occitans. Aquel libre nos permet de copar amb lo roman nacional francés que nos es de longa impausat per las escòlas, mas tanben pels mèdias als òrdres del poder imperial.

            En fin de volume se tròba un manat de mapas qu’en un sol còp d’uèlh permeton d’aver una vision globala dels airals geografics concernits per l’expausat de l’autor. Son d’apleches de primièra borra per encapar e seguir l’evolucion istoric d’Aquitània-Gasconha (per tornar a la terminologia de l’autor). Sovent una sola mapa estalvia una longa demonstracion sus un fach quin que siá (politic, economic, istoric, lingüistic, societal, etc…). Se dirà pas jamai pro l’interés cognitiu de las mapas. O aurètz comprés : soi de totjorn estat curiós de geografia e doncas golard de mapas.

             Pèire Rabasse

« Le particularisme aquitain-gascon au moyen âge » de Xavièr Beltour.

Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir en julhet de 2020 (primièra edicion de 2006). 170 paginas.

https://editions-des-regionalismes.com/collections/aquitaine-histoire-regionale/products/ra012-le-particularisme-aquitain-gascon-au-moyen-age

 

 

Le particularisme aquitain-gascon au moyen âge

Le particularisme aquitain-gascon au moyen âge

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc

Partager cet article

Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :