Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

La vida vidanta autres còps en Gasconha

Fa una quinzenada de jorns vos presentèri dins aquesta meteissa cronica « Ceux du Languedoc / Los de Lengadòc » de Joan Lebrau e Pau Cibran. D’uèi, sempre tirat de la meteissa colleccion de las edicions « Horizons de France » que benlèu s’apelava « Los d’Endacòm » ? Ai lo plaser de vos parlar de « Ceux de Gascogne / Los de Gasconha », de Raimond Escholièr pel tèxt e de Clamenç Serveau per las illustracions. Lo libre pareguèt pel primièr còp en 1927.

Raimond Escholièr (1882 – 1971) es un escrivan nascut a París, mas d’una familha eissida del país foissenc. Son nom d’ostal vertadièr èra Escolièr. Maridèt una Mirapeissòla e doncas passèt una brava part de sa vida entre París, ont trabalhava, e lo país foissenc. Foguèt de longa estacat a la lenga e a la cultura nòstras. Escriguèt qualques obratges a quatre mans amb la seu esposa Maria-Loisa. Ela se sentissiá talament occitana qu’un moment donat refusèt de contunhar viure a París. Un d’aquestes obratges « Cantagrilh » foguèt tradusit en occitan per Andrieu Lagarda e publicat, en genièr de 1975, pel Centre Regional d’Estudis Occitans (CREO) de Tolosa. Un libre gaujós e generós qu’es de legir e de tornar legir.

La primièra causa que se pòsca dire es que la causida de Raimond Escholièr per alestir un libre titolat « Los de Gasconha » es una mica susprenenta compte tengut qu’es puslèu lengadocian, emai s’a viscut sus las termièras de Gasconha. Cossí se fa que lo director de la colleccion aja pas trobat un autor gascon ; un gascon de Gasconha se gausi escriure ? Pr’amor que segurament dins la vasta espandida que va dels Pirenèus fins a Bordèu, siá totas las tèrras e parçans del costat esquèr de Garona, son pas los escrivans que devián mancar. Ni per aquò, Raimond Escholièr s’es aquitat amb engenh del prètzfach. S’o a fach es que, solide, se sentissiá d’o far.

Dins aqueste « Ceux de Gascogne / Los de Casconha », l’autor descriu los rites de la vida vidanta al campèstre. I presenta totas las tradicions ligadas als trabalhs e als lésers. N’i a una per cada acte de la vida sociala. Mas, evidentament, aquelas tradicions son apevadas siá sus la vida materiala, siá sus l’esperitualitat. D’unas son supausadas mai importantas e an mai de consequéncias que d’autras. Es pro aisit de n’entamenar la tièra : l’amor, la jacilha e la naissença, lo maridatge, la mòrt e las fèstas religiosas. Bel temps fa, valent a dire a la debuta de las annadas 1920, siá fa un sègle, la glèisa catolica aviá encara una brava empresa sul pòble. Mas pauc a cha pauc los jovents se’n aluenhèron en fasent, per balhar pas qu’un exemple « Pascas abans Rampalm ». Cossí que ne vire, dins aquel obratge l’autor torna sus cada moment fòrt de la societat rurala de l’epòca.

Lo capítol sul maridatge es tras que long. N’aprofècha per balhar un fum de cançons de circonstàncias que d’una son en occitan e d’autras en francés. Son pèças que se retròban dins fòrces obratges de collectatge e sovent milanta còps raportadas dins de restitucions etnologicas. Mas aquò rai ! Se d’unes d’entre nosaus avèm qualques coneissenças tocant las mors passadas dins nòstre país, los joves d’aqueste tresen millenari an a aprene d’aquel libre. Seriá pas malurós que las joves generacions saupèsson qu’abans la veitura, la television, l’informatica e Internet i aguèt una vida. Atanben la reedicion d’aquela mena d’obratge pòt èsser benefica als pus curioses d’eles. Ça que la, crenti que foguèsson rebutats per l’escritura de Raimond Escholièr. D’evidéncia es pas la de las annadas 2020. Se formula pas las idèas d’uèi coma se fasiá a l’epòca. Ni per tot, lo legeire actual es pas sens saber qu’aqueste libre es un document etnografic.

L’autor a despartit son prepaus d’un biais cronologic, per sason. Per cada temps, sas demandas socialas e sas tradicions. Quand se viu prèp de la natura es ela que comanda. Los umans son obligats de l’escotar se vòlon manjar. Son los cicles de la vida, la ròda que vira. Atal, Raimond Escholièr descriu la vida al campèstre segon los meses. Parla plan pauc de la lenga coma element de cultura en defòra dels cants tradicionals. Mentretant, li arriba sovent de balhar lo nom occitan dels objèctes utilizats per tal o tal autre trabalh agrari. Per cada sason prepausa generosament una tièra de provèrbis. Sembla n’aver un faramat dins sas resèrvas de folclorista avisat. Çò regretable es que Raimond Escholièr siá pas estat capable de nomenar correctament la lenga nòstra. Allòc d’emplegar condreitament lo vocable d’occitan, emplega pietadosament lo de « patés ».

Las illustracions, nombrosas, son de Clamenç Serveau (1886 – 1972). Se tracha d’un pintor, dessenhator, gravaire e illustrator francés, probablament una coneissença de Raimond Escholièr. Son de dessenhs que retrachan de personas e de sites caracteristics de Gasconha. A tanben representat qualques scènas de vida vidanta al campèstre.

Pèire Rabasse

« Ceux de Gascogne / Los de Gasconha » de Raimond Escholièr e Clamenç Serveau.

Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir en julhet de 2017. 135 paginas.

https://editions-des-regionalismes.com/products/arr541-ceux-de-gascogne-types-et-coutumes

« Ceux de Gascogne / Los de Gasconha » de Raimond Escholièr e Clamenç Serveau

« Ceux de Gascogne / Los de Gasconha » de Raimond Escholièr e Clamenç Serveau

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse
Partager cet article
Repost1
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :