Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

« Ceux du Languedoc / Los de Lengadòc »,

un obratge entre istòria, etnologia e guida toristic

            Joan Lebrau es un escrivan occitan francofòne del Carcassés. Nasquèt en 1891 a Mos. Amic d’Enric Batalha, de Joë Bosquet e de Fransesc Jammes, es mai que mai conegut per sas poësias. Es estat escaissat « Lo poèta de la Montanha d’Alaric ». Nimai se l’autor a pas jamai -a la meu coneissença- escrich en occitan, es estat occitanista a son biais. Ne vòli per pròva aquelas qualques frasas de son prefaci : «  Aquò’s plan a la lenga d’òc, la lenga maire, qu’aqueste país de solelh e de cançons, de melanconiá tanben, deu son nom fièr e cargat de glòria. (…) Aquesta lenga que balhèt son nom a l’encontrada e que renais dins los passes de Frederic Mistral de mercés a d’òmes coma August Forés, aièr ; e l’Abat Josèp Salvat, d’uèi. (…) Lengadòc es país de vinhas e de castanhièrs, mas es tanben lo dels Catars e dels Camisards ». Se trufa en passant dels Franchimands que volguèron apelar Nòstra Dòna del Puèi, « Nòstra-Dòna-al-còr-de-França ». Se sentís que l’escrivan, nimai per èsser estat lengacopat, aviá lo còr que bategava per Occitània. Ne vòli per pròva suplementària lo capítol titolat « l’anma » que se tròba en fin de volume. Es una vertadièra profession de fe occitanista. I deplòra indirectament la politica coercitiva d’aculturacion impausada pel poder francés : « Me soveni d’un brave mestieral vilatjòl al qual s’èra mandat un entrepreneire de la vila vesina per validar un trabalh delicat. Aqueste èra felibre a temps destorbe e i parlèt pas qu’en bona lenga d’òc. Auriá considerat coma pecat de s’adreiçar a n’el autrament que dins la lenga del país. Un còp que que lo vilandrés foguèt partit, lo mestieral diguèt « Aquò’s plan la pena de far contrarotlar son trabalh per qualqu’un que sap quitament pas parlar francés ! ». Aquesta breva anecdòta conten tot lo drama, se lo mot es pas tròp fòrt, de la lenga d’òc, de son abandon e de son descrèdit ». Emai es pas ieu que li balharai tòrt. Es aquí resumida l’alienacion producha en çò de nòstres conpatriòtas per una repression lingüistica patida pendent de sègles.

            Aqueste libre « Ceux du Languedoc / Los de Lengadòc » es tirat d’una colleccion anciana que pareguèt a las edicions « Horizons de France » entre las annadas 1928 e 1946. Valent a dire que cal legir lo tèxte dins lo contèxte de l’epòca ont es estat escrich. Joan Lebrau nos i prepausa de passejadas mai o mens guidadas, mai o mens poëticas segon las vilas e los airals traversats. D’efièch, la forma d’aquela mena d’obratge nauleja entre la monografia, mas es tròp brèu per aquò èsser, e l’estudi etnografic, mas aquí tanben caldriá mai de plaça per aprigondir una bona restitucion de totas las tradicions. Entre totas las definicions es encara la de « guida toristic » que segurament conven melhor al libre.

L’obratge es immancablament una escorreguda literària suls camins del Lengadòc, lo Bas e lo Naut. Mas l’autor pren un ton un pauc mai liric quand se tracha de descriure sa vila de Carcassona. Es agradiu de tornar visitar amb el de sites que coneissèm e qu’avèm percorreguts mantuns còps. Per exemple lo cementèri marin de N. D. dels Ausilhs a Grussan : « Es un cementèri sens tombas, un cementèri del sovenir. Se compausa de cenotafis a la memòria de los que moriguèron en mar, partits dels vilatges de pescadors, blancs coma la sal d’aquesta còsta. Son d’Aliscamps qu’al long del camin peiregós puja fins a la capèla de N. D. dels Ausilhs, prèp de Grussan, demest los boisses, las cistras, los cipressièrs, los laurièrs-ròsa e tota una bosiga nolenta ont bronzina l’abelha ».

D’un punt de vista monografic, s’i tròba un fum de notícias istoricas. Es una subrevolada a nauta altitud de l’istòria de Lengadòc. Per çò qu’es de l’etnografia, las mors e traches culturals de cada parçan, al mens los pus importants, i son repertoriats. Es de notar que Joan Lebrau, en vertadièr gòrjafin, nos i escalcís las especialitas culinàrias de cada terrador. Amb, çò me sembla, una particulara quichada sul cassolet. Mas aquí ont l’autor ven mai charraire es quand se tracha de descriure los sites toristics.

Mentretant, aquel obratge es datat. Conten de longors. Personalament me soi un pauc enujat a legir las descripcions dels vestits d’autres còps. Compreni pasmens que Joan Lebrau aja agut enveja de ne parlar al quiti moment ont justament aqueles vestits desapareissián. De son temps èran ja portats pas que per las meninas. Mas quitament sus aquel capítol l’autor nos prepausa una pròsa poëtica. Aquò se verifica amb lo capítol tocant a la flòra de Lengadòc. Aquí se daissa anar a volastrejar dins un cèl estelat de milanta flors e de milanta mots per las presentar.

            Lo libre val tanben per sas illustracions que devèm a Pau Cibran. Aqueste es nascut a Castèlnòu d’Ari en 1889. Es lo pintor occitanista que cadun sap. Frequentèt los mitans felibrencs e occitanistas. Pintrèt los retrachs de Prospèr Estieu, Josèp Salvat e Filadèlfa de Gerda. Mas es subretot un pintor païsatgista. Se congostava de metre en color son Lauragués tant aimat. Dins lo present volume nos prepausa mai que mai de dessenhs al fusanh e qualques aigarèlas.

            De notar per acabar lo grand format del libre que permet una lectura confortable del tèxt e una visualizacion agradivas de las illustracions.

 Pèire Rabasse

« Ceux du Languedoc » de Joan Lebrau. Edicions dels Regionalismes.

Acabat d’imprimir en novembre de 2017. 148 paginas del format 21 X 29,7.

https://editions-des-regionalismes.com/products/arr538-ceux-du-languedoc-types-et-coutumes

« Ceux du Languedoc » de Joan Lebrau

« Ceux du Languedoc » de Joan Lebrau

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc

Partager cet article

Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :