Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Una traversada dels Pirenèus fa un sègle e mièg

D’aquel autor, ni ieu nimai la Bibliotèca Nacionala de França, ne sabèm pas res. La causa es estranha, mas es atal. A pro pena s’es anonciat una data de naissença (1837), mas ges de luòc per aquela naissença. Avèm pas tanpauc de retrach de l’autor, dessenh o fotografia, çò que passa l’òsca. Se sabèm pas res de sa biografia, ne sabèm mai de sa bibliografia. Auriá publicat mai que mai de racontes de viatges pedèstres. Aquel fantauma d’autor, fins a pròva del contrari, saufina fèrma l’escais. Qualqu’un mai s’amagariá darrèr aquel nom patronimic qu’aquò m’estonariá pas. Rai ! Se l’autor a desaparegut de las memòrias, demòra sos escriches.

            « Aux Pyrénées le sac au dos / Pels Pirenèus la saca sus l’esquina », es, plan solide le raconte d’una traversada del massís del País Basc a Catalonha. Aquela escorreguda se debanèt aparentament en 1876, siá fa gaireben un sègle e mièg. Es, adoncas, un testimoniatge de çò que foguèron los Pirenèus bèl temps fa. Èra una temporada ont lo torisme -coma l’entendèm d’uèi- existissiá pas. Mas cal pas tanpauc créire qu’a l’epòca lo monde se desplaçavan pas. Los camins de fèrre existissián ja e las estacions termalas del Pirenèus se desvolopavan amb una velocitat majuscula. La borgesiá se desplaçava e lo montanhisme naissiá. Per los qu’avián d’argent èra de mòda d’anar « prene las aigas ». Coma sovent las estacions termalas se tròban en montanha, o als pès de las montanhas, la temptacion foguèt granda pels pus joves e pels pus aluserpits de las voler escalar. Çò que manquèt pas de far Albèrt Lapòrta. L’òme trevèt los Alps abans d’entamenar son escorreguda dins los Pirenèus.

            Son escritura es, solide, la de la fin del sègle XIXen. Mas al rebat d’autras, la tròbi particularament modèrna. La quita estructura de la frasa, mas tanben lo vocabulari e las expressions emplegadas pareisson pas ges desuetas. L’anar d’èime e la mentalitat francesassa son tanben de totjorn. Los prejutjats contra las lengas e culturas dels pòbles basc, occitan e catalan son plan los d’un parisenc supremacista francés. Cal pas creire que lo mesprètz imperialista d’aièr siá pièger que lo d’uèi. Que non ! Un Joan-Luc Mélenchon e un Charlie Hebdo, coma o fasiá Albèrt Lapòrta fa cent cinquanta ans, contunhan de rasonar sens saber e sens conéisser. Son cargats de prejutjats irracionals. Lor pedantariá pudís aitant coma la de l’escivan d’abans la guèrra de 1914-1918. Dins lo libre, los quitis guidas son descrichs d’un biais desavantatjós. Res de çò qu’es occitan trapa pas gràcia al prèp d’un autor que se crei sortit del monilh del monde.

            Tocant la Val d’Aran escriu : « En dintrant dins Bossòst, vegèri pas jamai res de tan lord e de tan infècte. Las carrièras son estrechas e fangosas. Se i sentís una odor fòrta d’estable e d’escudariá. Los estatjants, mai que mai las femnas, son lordassas e vestidas d’un biais sorne. Totes mendican e vos amenaçan de lor ponhal ispanic se la i fasem pas a lor agrat, o pro lèu ».

            Mai qu’un marchaire l’òme es un escrivan. Semblariá que mai que tot, çò que l’interessa es de tirar un libre de son escorreguda. Atanben a practicat mai coma un etnològue que non pas un excursionista. A passas aquel libre sembla un recuèlh de restitucion de collectatge. Albèrt Laporte a, cada còp qu’a pogut, collectat totas las legendas que tocavan a las encontradas traversadas. Las ausiguèt d’informators de carn e d’òsses o las anèt quèrre dins d’obratges especializats ? O pòdi pas dire, mas l’obratge clau un fum d’aquelas legendas que l’epòca n’èra afiscada. D’unas son polidas e plan alestidas, d’autras mens. Mas d’aquela mena de literatura orala retranscricha ne va coma de tota causa : tròp gasta lo jòc.

            Se pòt dire la meteissa causa per la notícias istoricas que nos ofrís. Deguèt probablament trabalhar amb una documentacion espessa per ne tirar tot çò que ne tirèt. Mas perqué pas ? Al contrari, supausi que quand l’obratge espeliguèt, a lo legir un fum de personas, e los Pirenencs bèls primièrs, deguèron aprene fòrças causas.

            L’autor insistís sus sos rescontres. O i reprocharem pas que los viatges servisson tanben a far de rescontres ; bons o marrits. Çò que me sembla per contra exagerat son las dificultats de sas excursions. A lo legir se diriá que frega la mòrt totes los quatre passes. Per conéisser los Pirenèus, sabi ben que d’unes pics son pas aisits d’escalar. Pasmens las ascensions que descriu son segurament pas las mai perilhosas de la cadena. Visiblament l’òme es en cèrca d’eroïsme.

            Tot comptat e rebatut, òm se demanda se vertadièrament Albèrt Laporte aimava la montanha. Se la presava amb sos avantatges e sos inconvenients. O daissa pas entreveire dins sos escriches. Ai pas sentit un òme urós de percórrer d’encontradas fins alara pauc frequentadas. Daissa percebre que sa barrutlada la faguèt de gaire jos la constrencha. Aquò va sens dire que nòs al plaser de legir lo libre. D’ont mai se lo quiti legeire es amator de montanhisme.

            Ni per las reservas qu’ai pogut presentar, lo libre valiá d’èsser reeditat. Cada testimoniatge, cada experiéncia del passat deu èsser preciosament servat e difusat. Aqueste es d’ont mai preciós per nosaus. L’edicion me regaudís tanben per sa presentacion. Devèm a Eric Chaplain d’aver tornat prene las nombrosas illustracions d’epòca. Son remirablas e es domatge que lo nom de lor autor siá pas estat mencionat dins l’obratge. Almens l’ai pas sabut trobar. Los amators de montanha e d’istòria se regalaràn de legir aqueste libre.      

              Pèire Rabasse

 « Aux Pyrénées le sac au dos » d’Albèrt Laporte.

Edicions dels Regionalismes. Acabat d’imprimir al mes de març de 2011. 226 paginas.

https://editions-des-regionalismes.com/products/pap011-aux-pyrenees-le-sac-au-dos?_pos=1&_sid=481c32bb3&_ss=r

 « Aux Pyrénées le sac au dos » d’Albèrt Laporte

 « Aux Pyrénées le sac au dos » d’Albèrt Laporte

Tag(s) : #Pèire Rabasse, #Tot en Oc
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :