Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Un obratge que s’ameritava una melhora presentacion

 

   Margareta Priolo visquèt de 1890 fins a 1955. Èra nascuda a Briva en Lemosin. Foguèt la filha d’un medecin generós mecène de las Letras occitanas e d’una maire reina del Felibritge. Aquela autora escriguèt dos recuèlhs de contes aqueste « Legendas lemosinas », plan solide, que foguèt inicialament publicat en 1915, valent a dire pendent lo carnalatge e « Contes del meirilher », publicat pus tard.

   Aquela descobèrta d’una autora que fin ara m’èra completament desconeguda, me porgís una gaug extraordinària. Aquò pròva la riquesa, gaireben infinida, de la literatura nòstra. Plan solide las autoras e los autors son de nivèls desparièrs. Mas totas e totes an portat e pòrtan lor color personala a l’arcolan de la literatura occitana. Es per aquò que, tre ara, convidi los legeires a crompar aqueste libre de Margareta Priolo. Las autoras son pas talament nombrosas dins las Letras occitanas per passar a costat d’aquesta escrivana lemosina. Nos cal saber nos arrestar un momenton per la legir.

   Ailàs, aqueste recuèlh de legendas comença per un prefaci. Ailàs -pel segond còp- aquel prefaci es signat d’un òme plan estimable del nom de Valèri Bernard. Ailàs -pel tresen còp- aquel portisson es estat escrich lo jorn de Nadal de 1914. Milanta còps ailàs, i es question de « barbaria tudesca ». Atal aquò’s l’imperialisme francés que desempuèi 1870 butèt al chaple grand per panar Alsàcia e Lorena a Alemanha, e seriá estat los Alemands que serián estats los barbars ? E perqué l’escrivan grand que foguèt Valèri Bernard se sentiguèt obligat de tractar los Alemands de barbars ? Per çò que segurament dins un Estat en guèrra aviá paur de la terror que fasiá regnar l’aparelh jacobin. Supausi qu’en 1914/1915 seriá estat dangierós de criticar lo comportament imperialista de França rapòrt a Occitània e encara mai rapòrt a Alemanha. D’ont mai per un Provençal al moment que lo poder parisenc acusava ja los soldats provençals enrotlats per fòrça de se daissar pas servilament massacrar sens reguitnar. Ja en 1914 lo terrorisme d’Estat èra tal que la censura e l’autocensura regnavan. A mon vejaire, nimai per èsser un « document d’epòca » aquel prefaci, dictat jos la menaça, auriá degut èsser espurgat abans d’èsser tornat publicat. L’editor, nòstre amic Eric Chaplain, auriá degut téner compte del contèxte istoric que marquèt la pontanada de l’edicion primièra.

   Rai ! Aquelas legendas que nos prepausa Margareta Priolo son segurament, per d’unas, d’autenticas legendas collectadas de viva votz en país lemosin. Per d’autras, semblan èsser sortidas de l’imaginacion de l’autora. Fan gaireben totas referéncia a la magia e al fantastic pròpris a n’aquel parçan d’Occitània. Lo paganisme lemosin es aquí al rendètz-vos. E se de còps la religion de Roma naseja, es pas jamai de man primièra. Es just aquí per balhar un vestit social a un chamanisme omnipresent jos divèrsas formas.

   Ça que la, s’aquelas legendas s’enfonsan dins los mistèris, i es tanben sovent question de nòblas joventas e de chivalièrs aluserpits. I son descrichas d’amors quasi sistematicament malurosas. Aqueles tèxtes son d’un romantisme que flaira remirablament l’epòca ont foguèron escriches, valent a dire la tota fin del sègle XIXen e la debuta del XXen.

   Dins aquel recuèlh, las amoretas per joventas en flors i son nombrosas. Correspondon segurament a l’èime de l’autora qu’aviá un vintenat d’annadas al moment que las escriguèt. Plan solide, d’uèi l’interés per aquela mena de literatura es fòrça relatiu. Las joventas d’Internet e de las rets socialas enfàcian autrament l’amor e se sentisson pas totas de metre de flors dins lor cabeladura. Autres tempses, autras mors...

   Totas aquelas istorietas, de mercés a lor omogeneïtat espacio-temporala, semblan sortir del meteis mòtle. Un encastre idilic per pastras en espèra de princes e per princes en cerca de pastras : « Castèl Novèl se quilha sus una nautor ombrajada d’aglatièrs e de betols. La torre s’enaira massissa dins lo cèl e, a sos pès, s’espandís una prada ». Amb, ça que la, quand aquò ne vira, qualquas variantas : « Prèp de Tranhac, al fons de la val, sus un rocàs qu’enròda lo riu, se quilhava, passat temps, lo castèl de Codèrc ».

   Las legendas son talament plan escrichas, dins una lenga a l’encòp simpla e cargada d’emocions, qu’es un vertadièr plaser de las legir. I a quicòm de ninòi, de sincèr, dins aquela escritura que la fa remirablament fresca e polida. La sentissèm jove e femenina. D’aquí aquel gaudiment de legir aquelas contaralhas.

   Lo tèxte en occitan es balhat dins sa grafia de 1914. Una grafia franchimandejada, mas ça que la de pro bon legir, malgrat que nos i deguèssem acostumar a la debuta. Aquò’s pas tant la grafia qu’apesantís la lectura e qu’enlordís lo tèxte, es puslèu que fòrces francismes sián demorats dins aquesta edicion. Es tras que damatge que la transcripcion de la lenga nòstra siá pas estada modernizada per aquela nòva edicion de 2017. Es d’ont mai de regretar qu’avèm las personas competentas per far aquela mena de trabalh.

   Me sembla que se volèm tocar un public de joves, nos cal arrestar de li prepausar de tèxtes literaris vielhasses, vestits dins de grafias sucursalistas qu’urosament s’ensenhan pas dins las escòlas d’uèi. Se volèm trobar e renovelar un lectorat, avem d’èsser pragmatics e de multiplicar pas los obstacles a la lectura d’òbras occitanas. Es una question d’eficacitat e de dignitat per la lenga.

                                                                                                                     Pèire Rabasse

Legendas lemosinas de Margareta Priolo

Legendas lemosinas de Margareta Priolo

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :