Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Cabilia e la question berbèra

 

   Mai que los Occitans, los Berbèrs de Cabilia n'an pro d'èsser los cocuts de l'istòria. Son eles qu'entamenèron e que menèron a bon pro la lucha de liberacion nacionala en Argeria. Dins l'urgéncia de n'acabar amb lo colonialisme, acceptèron de reportar, fins a aprèp la Liberacion, la discutida subre l'identitat d'Argeria. Cadun sap que la populacion del Magrèb es berbèra amai se per d'una part es lingüisticament arabizada dempuèi pauc temps (a l’escala de l’istòria). Aquela arabizacion es estada impausada per l'ideologia imperialista arabò-musulmana. Los musulmans vòlon politicament e ideologicament s'identificar al profèta. Se voldrián mai arabis qu'el ! Lo fenomèn d'arabizacion s'enancèt d’abòrd dins la plana costièra del Magrèb, puèi s’afortiguèt amb l'urbanizacion. L'exòdi rural al sègle XXen venguèt accentuar lo procèssus.

   En 1962, liberacion complida, alara que los bèrberistas temptan de reprene democraticament la discussion subre l'identitat del país son acusats de traïson e desarmats. Valent a dire que los regiments bèrberistas de l'ALN son dissolguts e sos quadres obligats a prene lo camin de l'exilh politic. Cabilia es ocupada per los tenents de l'ideologia arabo-musulmana e pregada fermament de se calar. Lo fach que d'unes berbèrs ajan renegat lor identitat berbèra per esposar la lenga e la cultura arabas se deu comprene atanben pel fach de la longa e dura guèrra de liberacion nacionala que deguèron menar de 1954 a 1962. La magèr part de lor sosten e lor ajuda, tan materiala que politica, veniá dels paises arabo-musulmans ja independents. Alavetz l'ajuda èra plan solide condicionada a l'acceptacion e a la mesa en practica de l'ideologia arabo-musulmana. Aitanben los capdals militaris encargats de la liberacion del país, tenguts de menar a bon pro una guèrra malaisida que s'eternizava per en causa d'èsser confrontats al pièger dels imperialismes, se pleguèron de fòrça a n’aqueste quasi chantatge. L'encloscatge propagandista toquèt totas las generacions que participèron a la guèrra e a l'union sacrada, circonstancialament necessària amai indispensabla. A la fin de la guèrra los militars arabo-musulmans e jacobins an lo poder e tenon a lo gardar. Sempre l'an. En Argeria, lo còp d'Estat militar de 1962 perdura encara.

   Caldrà esperar 1980 per que tornamai Cabilia demande sos dreches culturals e nacionals. Aquò's aquò la "prima berbèra" que tòrna lançar lo movement cultural berbèr. Malurosament en 1989, quand los partits politics son gaireben totes legalizats (gaireben que constitucionalament cap de partit se pòt pas declarar nacionalista berbèr), lo Front de la Fòrças Socialistas (FFS) e lo Recampament per la Cultura e la Democracia (RCD) que son los dos partits implantats en Cabilia, refusan de prene en carga la reivendicacion autodeterminacion del pòble. Un còp de mai, coma s'aquò aviá pas bastat en 54/62, dison voler fòrabandir la junta militara e restablir la democracia en Argeria abans de discutir d'un eventual estatut politic per Cabilia. Un còp de mai Cabilia auriá per dever sacrat de salvar una societat argeriana, politicament e culturalament endarrierada, abans se salvar ela-meteissa.

   Un pauc, va plan ! Tròp, gasta lo jòc ! Començan de dire d'unes militants. E lo paure Matob Lonès èra d'aquestes. En Argeria los partits politics, quitament los que se dison berberistas (FFS e RCD), vòlon pas prene en compte las reivendicacions culturalas e politicas del pòble berbèr. Compte tengut d’aquò, Salem Chaquèr, especialista de lenga berbèra e professor a l'Institut Nacional de las Lengas e Civilizacions Orientalas de París, e lo professor Saïd Domane, militant nacionalista istoric, venon de publicar un tèxte títolat "La Kabylie et la question berbère, tensions cycliques et achèvement". Es un document tras qu'important que resumís plan la situacion de Cabilia.

   Salem Chaquèr e Saïd Domane son d’intellectuals coratjoses e de patriòtas berbèrs consequents. Dins lor vision de la situacion cabila, quand ne vira, meton endavant l'exemple de Catalonha e del País Basc amb lors estatuts especifics d'autonomia (lo tèxte foguèt escrich abans la declaracion d’independéncia de la republica catalana). Insistisson amb rason per dire que se la dictatura franquista tombèt un jorn en Espanha es plan gràcias als nacionalismes democratics dels Catalans e dels Bascs. Alavetz, se batre per la democracia en Cabilia es forçadament se batre per la democracia en Argeria e quitament, al delà, se batre per la democracia de pel monde. Caldrà ben que los tenents de l'ideologia arabo-musulmana al Magrèb que gauson se dire democratas o comprenguèsson un jorn: un berbèr es pas un arabi e i a pas de democracia sens laïcitat. Se los sembla-democratas qu'en Argeria portan auèi la casaca de l'arabo-islamisme èran vertadièrament de democratas, fa temps que los generals de la junta militària serián en retirada anticipada jos cocotièrs endacòm ont n'i a. Se los generals son encara a mandar l'armada contra la populacion es solidament per çò que los democratas son encara minoritaris en Argeria. Coma o dison Salem Chaquèr e Saïd Domane se cal mesfisar d'aqueles "democratas" qu'acceptan pas la volontat democraticament exprimida del pòble berbèr d'autodeterminacion e lo drech a la diferéncia. De democratas d'aquela borra ne coneissem en Occitània e en França...

 

Pèire Rabasse

 

Lo tèxte se pòt legir sus aquel sitinet :

http://www.tamazgha.fr/La-Kabylie-et-la-question-berbere-tensions-cycliques-et-inachevement,

 

un autre tèxte de Salem Chaker

http://tamazgha.fr/Salem-Chaker-au-sujet-de-Yennayer.html

 

amazigh, imazighen....

amazigh, imazighen....

Tag(s) : #Tot en Oc, #Actualités, #Pèire Rabasse, #international
Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :