En 1875 i agèt un aigat a Tolosa que faguèt 476 mòrts

La premsa parisenca

            Òc-ben que nos cal far demesir la pollucion sus la planeta e mai que mai la que produsís l’efècte de sèrra. Vertat que segon las estadisticas, apevadas sus los relevats de temperatura dempuèi que se’n fan, lo rescalfament general es lent, mas patent. Me sembla una evidéncia e es pas question per ieu d’èsser « complotista », coma dison los mèdias de totes los qu’ensajan de sortir de la dòxa impausada. Pasmens…

            Pasmens se caldriá pas daissar completament intoxicar per la premsa parisenca que de longa se fa la cançon e la se canta. La cal totjorn legir, escotar o agachar amb un sens critic. Per tant que quand a decidit de nos far engolir quicòm o nos servisson matin, miègjorn e ser. Los mediàs francimands an una propension aguda al catastrofisme. No’n èrem mainats al moment de la covid 19, mas aquò contunha tanlèu que quicòm los fissa. D’efièch, quand an una tissa, sus aquesta i tornan de contunh. Los desreglament climatic n’es una que d’aquestas passas vira en bocla.

            Jamai se pòt pas agachar sus una cadena de television francesa un reportatge animalièr sens que s’acabe sistematicament per una frasa coma « la natura es de mai en mai desvariada per l’activitat umana e se contunham atal anam drech contra la muralha ». I mancam pas de cap de biais. Es un axiòma que nos es servit tanplan freg coma caud. Ne vòli per pròva aquela patetica deputada ecologista parisenca, talament misandra que per ela unes dels responsables del desreglament climatic serián los òmes. Los mascles qu’organizan dins lor jardin de grasilhadas. Vos pregui de creire que cal aver d’aurelhas per n’ausir d’aquel calibre ! Coma se i aviá pas pollucions mai importantas que las grasilhadas del dimenge abans d’anar assistir a la partida de rugbi !

            Darrièrament la premsa francesa, e doncas francista, titolèt suls aigats que ne patiguèt lo Sud de Catalonha. Un Sud catalan administrat per la Generalitat valenciana (e òc, lo poder espanhòl sap tanben trocejar per melhor colonizar).

Amb mai de 200 mòrts e desapareguts aqueles aigats foguèron una catatròfa màger. Mentretant, a escotar los mèdias concentrats a París l’eveniment seriá estat sens pariu. Sens pariu e, plan solide, la consequéncia dirècta del desreglament climatic. Lor cal ben far virar la sansònha.

            Ça que la, aquel monde semblan aver la memòria, siá corteta, siá selectiva. Autrament dich, s’arrengan per aver totjorn rason. Fan cofèla de l’istòria recenta. Preni pas que dos exemples d’aigats dins ma region de Lengadòc-Naut. En 1875, fa doncas 150 ans, i agèt un aigat a Tolosa que faguèt 476 mòrts e desapareguts. Un aigat que destrusiguèt quasi completament lo barri de Sant Çubran. Tombèron 1 400 ostals e totes los ponts foguèron emportats, manca lo Pont-Nòu.

            Autre exemple d’aigat terrible que destrusiguèt una brava part de la vila de Sant Sulpici la Punta ont demòri, es l’aigat de 1930 que toquèt e afrabèt de vilas coma Castras, La Vaur, Sant Sulpici la Punta, Villamur, Montaban, Moissac, etc… Lo vilatge de Reinièrs, sus las ribas de Tarn, es estat quasi raiat de la mapa. Aquí foguèron pas 250 mòrts que denombrèrem, mas 700 ! Aviá començat en 1930 lo desreglament climatic ?

            De tot temps i aguèt de catastròfas climaticas. Emai de calamitats plan mai catastroficas que la que se debanèt darrièrament en País valencian. Alavetz, la question es de saber autres còps èran plan mai frequentas que d’uèi ? Es de saber se lo rescalfament climatic seriá la causa d’una recurréncia d’aqueles fenomèns ? Quantes aigats, ciclòns, terratremols, tsunamis dins la segonda part del sègle dètz-e-nòven ? Qualqu’un ne faguèt lo compte ? E dins la part primièra del sègle vinten quand Dadon, Agot, Tarn, Avairon e Garona asondèron, quantas catastròfas endacòm de pel monde ? Los fenonèms climatics catastrofics son malurosament pas causas novèlas. Aquò’s, plan solide, pas una rason per contunhar de poirir la planeta. Es pas tanpauc una rason per far de catastrofisme de longa e botar de contunh l’ànsia al monde.

            Se cal mesfisar de la premsa parisenca que manca pas una escasença de far de propaganda contra los dreches dels pòbles a dispausar d’eles-meteisses. E aqueles aigats en Catalonha Sud foguèron l’escasença per tota una còla de jornalistas imperialistas per denonciar la descentralizacion dins l’Estat espanhòl. Manquèron pas de far remarcar que se i agèt tantes mòrts es perque los secors e la proteccion civila son de la competéncia de la Generalitat valenciana. Trastegèron pas per dire qu’en França se seriá pas passat atal. Afortiguèron fòrt e mòrt que de mercés a l’ipercentralisacion de l’Estat francés, causa pariva se pòt pas jamai passar en Exagonia. Fòra que, se me pòdi permetre, aquela banda l’arganhòls e d’arlèris doblidèron un còp mai los 476 mòrts de 1875 e los 700 mòrts de 1930. E pr’aquò, a n’aquelas datas, l’Estat francés èra pas ja ipercentralizat. Alavetz, ont èra passada l’eficacitat de l’ipercentralizacion ?

Los jornalistas franceses aprofièchan la mendre escasença per far de propaganda jacobino-bonapartista. Atanben, non sauriái tròp vos aconselhar d’arrestar de legir, escotar o agachar los mèdias franceses. A l’ora de l’Internet nos podèm virar cap a la premsa catalana, italiana o anglosaxona. Mas aquí tanben convendrà de far prealablament la tria e de totjorn servar l’esperit critic.

      Sèrgi Viaule